Najnovije

Rod i oružane snage
Fenomenologija nasilja
Rodna ravnopravnost
Žene i mediji
Grafiti
Prava transrodnih osoba
Ljudska prava

Rod i oružane snage

Antidiskriminacioni mehanizam „osobe od poverenja“ u funkciji unapređenja rodne ravnopravnosti 574 - 581

Janković S., i Mršević Z., (2017)
U: Čevrti naučno-stručni skup Politehnika 2017
Ur: Vesna Alivojvodić i drugi
Beograd: Visoka škola strukovnih studija - Beogradska Politehnika
ISBN 978-86-7498-074-3
COBISS-SR-ID 252201228

Formiranje institucija/mehanizama za rodnu ravnopravnost u Srbiji, kao konkretizacija NAP-a za primenu Rezolucije 1325 SBUN u prvim decenijama XXI veka, predstavlja primer prihvatanja i transparentnosti menjanja određenih institucionalnih javnih politika i prakse čitavih sektora. Uspostavljanje „osoba od poverenja“ kao korektivnog mehanizma ima preventivnu svrhu i proaktivnu ulogu u suzbijanju diskriminacije. Posebno, jasni delokrug rada ovog vitalnog mehanizma omogućuje dugovečnost uklanjanja barijera na putu ka rodnoj ravnopravnosti, suštinski, a ne deklarativno. Poštovanjem institucionalizacije politike jednakih mogućnosti za žene i muškarce stvara se produktivna i efikasna radna sredina, koja time omogućuje zaposlenima da budu zadovoljniji i samim tim produktivniji, čime takva radna sredina zadobija poverenje šire društvene zajednice. Tako se širenjem aktera suzbijanja diskriminacije stvara i neguje atmosfera nediskriminatornog postupanja, odnosno sankcioniše diskriminatorno ponašanje prema ženama i muškarcima. Praktično „osobe od poverenja” nedvosmisleno imaju stvarni uticaj na operativnu funkcionalnost i adekvatnu „isporuku” bezbednosti i pravde kroz prizmu rodne ravnopravnosti.

Ključne reči: rodna ravnopravnost, Rezolucija 1325 SB UN, institucije/mehanizami za rodnu ravnopravnost, „osobe od poverenja”

Factors of women’s participation in armed forces 239-251.

Mršević Z., Janković S., (2017),
In: Dani Arčibalda Rajsa
Ed: Biljana Simeunović-Patić
Beograd: Kriminalističko policijska akademija
ISBN 978-86-7020-378-5
COBISS-SR-ID 249244684

In the text are presented factors that contribute to women's participation in the armed forces. History shows that women in earlier centuries also were active in the armies. But after the end of the armed conflict they were regularly excluded from military service and military professional privileges, what also happened after the Second World War and the national liberation wars during the twentieth century. Not before the last quarter of the twentieth century began the professional integration of women into the armed forces. The main factor was the lack of men willing and able for military service, but also the current processes of increased social equalization of gender relations. In the text is presented the so-called, Segal impact model of multicollinearity indicating the existence of multiple independent factors influencing the circumstances of women’s participation in the armed forces. Most attention is paid to military factors, including the reference to national security, the impact of recently-led wars, international military alliances and changes in military technology. Military transformation, evident over the past decade through the armed forces of NATO member states, inevitably involve the transformation of the military nature of women's participation. Such transformation, accelerated by the wars in Iraq (and Afghanistan), including changes to the hiring of female staff and their deployment. Today there is increasingly expressed the view that women have a "right to uniform," as the right to equal professional treatment in any field. Examples of successful military careers of prominent women in the armies of the world's major military powers, especially the recently promoted women in the highest general rank orders, were also highlighted in the text as models of strong influence to young women’s decision to join the army.

Keywords: women in armed forces, “Segal model” of factors multicollinearity, lack of men, national security, “Jenny effect", women generals

Mehanizmi za rodnu ravnopravnost kao deo globalizacijskih trendova, 238-249

Mršević Z., Janković S., (2017),
In: Globalizacija i izolacionizam
Ur., Veselin Vukotić, Danilo Šuković
Centar za ekonomska istraživanja Instituta društvenih nauka, Beograd
ISBN 978-86-7093-170-1
COBISS.SR-ID 234512396

Predmet rada je analiza globalizacijskih uticaja međunarodnih faktora na uvođenje i funkcionisanje mehanizama/institucija za rodnu ravnopravnost u Srbiji. Nasuprot sporadičnih izolacionističkih tendencija zatvorenosti, poslednjih godina u Srbiji su otvorena vrata globalizacijskin uticajima u pogledu formiranja mehanizama/institucija za rodnu ravnopravnost. Iako bi po svojoj prirodi sistem domaćih institucija mogao biti pre organizovan u skladu sa izolacionističkom matricom, posebno npr. kada je u pitanju sektor bezbednosti, u pogledu rodne ravnopravnosti „meki“ uticaji spoljašnjih faktora su tokom poslednje decenije nesumnjvo prihvaćeni. Mehanizmi/institucije za rodnu ravnopravnost, kao deo globalizacijski trendova, prihvaćeni su i od građana i od strane domaćeg institucionalnog sistema, doprinoseći tako opštem društvenom napretku rodne ravnopravnosti. Rezultat tih globalizacijskih uticaja je osnivanje novih tela, donošenje novih zakonskih propisa kao i menjanje određenih institucionalnih javnih politika i praksi čitavih sektora, kao npr. sektora bezbednosti. Izlaganje obuhvata uticaj OEBSa kao tipičnog predstavnika „mekih“ globalizacijskih uticaja, uvođenje kvota izbornog sistema, osnivanje nacionalnih i lokalnih tela za rodnu ravnopravnost, usvajanje nacionalnih akcionih planova za sprovođenje Rezolucije UN SB 1325, kao i uvođenje rodne ravnopravnosti u sektor bezbednosti.

Ključne reči: Gobalizacijski „meki“ uticaji, kvota izborni sistem, tela za rodnu ravnopravnost, Nacionalni akcioni plan za primenu Rezolucije UN SB 1325, OEBS, UN.

Improving the quality of functioning of the security sector gender mainstreaming 459-465.

Mršević Z., Janković S., (2017),
ed., Ljubiša Papić, In “DQM International conference Life style Engineering and Management.
DQM Research Center, Prijevor
ISBN 978-86-86355-35-8
COBISS.SR-ID 240575500

Summary: Women in the armed forces of the world, still have unequal status, often are professionally separated and culturally discriminated, but however, they are neither peripheral in the military organization, nor only a passive observer of events in it. Better general social acceptance of women as soldiers increases the attractiveness of military service, both of women and men. Many positive and successful models of women's military career also contribute, as well as currently decades-long presence of women in modern armed forces of the world. One of the key arguments for improving the functioning of the security system is more meaningful engagement of human resources, comprising acknowledgment of the role and importance of women. Necessary is also the full integration of gender aspects in peace processes, in everyday life and thus more effective engagement towards creating a safe and secure environment through a more consolidated gender-equitable system security.

Key words: security sector, gender perspective, women in the armed forces, security system

Primena principa lokalnog vlasništva: od viktimizacije do osnaživanja žena, 23-44.

Mršević Z., Janković S., (2017),
Temida, vol. 20, br. 1, str. 23-44
ISSN: 1450-6637

Rezime. Predmet rada je ukazivanje na moguće postojanje sukoba između poštovanja principa lokalnog vlasništva i programa rodne ravnopravnosti međunarodnih aktera u situacijama postkonfliktne izgradnje mira pod kontrolom predstavnika međunarodne zajednice. Lokalne vlasti mogu zaista smatrati da učestvovanje žena u sektoru bezbednosti u njihovoj sredini nije sociokulturalno prihvatljivo. Cilj rada je da se ukaže na prividnost tog sukoba jer se rodnoj ravnopravnosti ne protivi ni stanovništvo, a pogotovo ne žene. Žensko aktivno učestvovanje u izgradnji mira i okončanju nasilja i sukoba od suštinske je važnosti za postizanje mira, opšte bezbednosti i prestanak dalje viktimizacije žena. Podržavanje postojeće strukturalne rodne nejednakosti nastavlja da proizvodi nasilje sprečavajući uspešnost reformi sektora bezbednosti i temeljniju demokratizaciju društva. To ilustruju konkretni primeri viktimizacije žena seksualnim i drugim oblicima rodno zasnovanog nasilja, tokom i posle sukoba. Zaključak je da je proces izgradnje mira destabilizovan lakim izbijanjem oružanih sukoba i održavanjem trajnih žarišta viktimizacije žena i njihove diskriminacije.

Ključne reči: lokalno vlasništvo, rodna ravnopravnost, međunarodni akteri, reforma sektora bezbednosti.

Rodni pristup bezbednosti u pravnoj državi 149-166.

Mršević Z., Janković S., (2017),
In: „Policija i pravosudni organi kao garanti slobode i bezbednosti u pravnoj državi“
Ed., Biljana Simeunović-Patić
Kriminalističko policija akademija, Beograd.
ISBN 978-86-7020-379-2 (KPA)
COBISS.SR-ID 234302220

U tekstu se analizira promena rodnog sastava i rodnog profila institucija sektora bezbednosti, a posebno oružanih snaga. Procesi reorganizacije su izloženi otvaranju većeg broja formacijskih uloga za žene i povećanom uvažavanju profesionalnih kapaciteta uniformisanih žena. Očigledno je da unutrašnja rodna transformacija sektora bezbednosti našeg doba, nije samo povećanje broja angažovanih žena u profesionalnom statusu, već se radi i o promenama samog koncepta bezbednosti. U okviru opšteg društvenog ambijenta, prezentuje se stupanje žena u tipično muški profesionalni ambijent. Izlažu se uticaji i drugih društvenih aktera zainteresovanih za rodnu ravnopravnost u sekoru bezbednosti, pre svega feminističkog pokreta u kome se sučeljavaju različita shvatanja posebno u vidu suprotstavljanja antimilitarističkim stavovima za ukidanje ili smanjenje oružanih snaga. Kroz prizmu promena unutrašnjih rodnih odnosa doprinosi se afirmaciji oružanih snaga kao faktora savremenih shvatanja bezbednosti. Tekst identifikuje načine na koji žene u oružanim snagama mogu da doprinesu transformativnim procesima rodne rekonceptualizacije bezbednosti, preispitivanjem rodnih uloga i zahtevom za novim rodnim odnosima unutar oružanih snaga, kroz proces suprotstavljanja tradicionalno postojećim rodnim nejednakostima. U tom smislu se navodi studija slučaja implmentacije rodne ravnopravnosti na primeru Južne Afrike. Žene mogu da koriste svoj glas/uticaj iznutra, doprinoseći rodno egalitarnijoj transformaciji tog sektora. Nakon donošenja Rezolucije SB UN 1325 na globalnom planu, dobijen je podsticaj da se oružane snage i institucije sektora bezbednosti pomeraju ka ljudskoj bezbednosti, što doprinosi reformama oružanih snaga kao rodno egaalitarnije reorganizovanim. Samo će vreme pokazati da li je naglašen „rodni“ pristup bezbednosti bio suviše ambiciozan, jer, kako tvrde „tradicionalisti“, to može da ide na štetu, kako organizacione, tako i operativne efikasnosti vojske.

Ključne reči: rodni odnosi, sektor bezbednosti, oružane snage, antimilitaristička pozicija, Južna Afrika, učestvovanje žena u borbama.

Učešće žena u oružanim snagama savremenog doba, 77-94

Mršević Z., Janković S., (2017),
Strani pravni život Vol 57, no 1: 77 – 94.
Institut za uporedno pravo
ISSN 0039 2138
COBISS.SR – ID 86244103

Rezime. U tekstu se izlaže učešće žena u savremenim oružanim snagama kao globalna pojava sve većih razmera koja sve više menja vojske. Konstatuje se da od kada su žene počele sedamdesetih godina dvadesetog veka da ulaze u vojsku sa punim vojnim, profesionalnim statusom, tako da je istorijski obrazac maskulinog ekskluziviteta oružanih snaga doveden u pitanje. Ovaj proces je po jednim skepticima transformacija čak dublja od uvođenja nuklearnog oružja, a po drugima potencijalno pretećeg karaktera za nacionalnu odbranu. U tekstu se izlaže istorijat žena u vojskama, njihovo učešće u oružanim snagama svetskih ratova dvadsetog veka, kao i pojedinačna iskustva zemalja sa istaknutom proporcijom žena u sastavu svojih oružanih snaga, američko, švedsko i izraelsko iskustvo. Konstatuje se da žene u sastavu savremenih oružanih snaga sveta ne predstavljaju više privremenu promenu. Ma kakav ponegde još uvek bio neravnopravan status vojnikinja, ma kako profesionalno segregirane i kulturološki diskriminisane, žene više nisu zanemarljive u vojnoj organizaciji. Njihove uloge se sve više šire, do ukidanja poslednjih zabrana učešća žena u borbenim dejstvima.

Ključne reči: Žene u vojsci, žene u svetskim ratovima dvadesetog veka, američko, švedsko, izralesko iskustvo, doprinosi povećanom učešću žena u vojnoj profesiji

Fenomenologija nasilja

Ima li nepartnerskog femicida u Srbiji 42

Mršević Z., (2017)
U: Knjiga apstrakata “Žrtve između bezbednosti, ljudskih prava i pravde: lokalni i globalni kontekst”
Beograd: Viktimološko društvo Srbije

Rad sadrži analizu pojave nepartnerskih femicida kroz slučajeve u Srbiji u trogodišnjem periodu, 2014, 2015 i 2016. Žrtve nepartnerskog femicida su ubijene žene iz više kategorija za koje se konstatuje da su u povišenom riziku od rodno zasnovanog nasilja i ubistva, kao što su žene starije životne dobi koje žive same, devojčice, konobarice, novinarke, kafanske pevačice, seksualne radnice, učenice, medicinske sestre. Većina njih ili nije imala nikakav prethodni odnos sa ubicama, ili je njih manji broj bile i pre ubistva izložene maltretiranju sa ubičine strane. Cilj rada je ukazivanje na postojanje nepartnerskog femicida u situaciji kada je u javnom diskursu Srbije prisutan gotovo isklučivo partnerski femicid. Analizom nepartnerskog femicida ukazuje se da nije etički, ni profesionalno praviti razliku između žrtava femicida poklanjanjem pažnje samo partnerskom femicidu, čime se zanemaruje jedna trećine femicida čije žrtve nisu bile partnerke ubicama.

Ključne reči: femicid starica, femicid devojčica, femicid majki, žene u riziku, izražena brutalnost, nemoć žrtava, hegemonistički maskulinitet

Saopštenje sa skupa nacionalnog značaja štampano u izvodu, M64

Nepartnerski femicid u Srbiji 71 - 83

Mršević Z., (2017),

U., Život bez nasilja - Istanbulska konvencija - odgovornost i obaveze institucija
Ur., Zoran Pavlović
Novi Sad: Pokrajinski zaštitnik građana.
ISBN 978-86-89417-05-0
COBISS.SR-ID 318787079

U ovom tekstu autorka prezentira slučajeve nepartnerskog femicida u Srbiji. Iako ne postoji osnova razlikovanja partnerskog od nepartnerskog femicida, višegodišnja praksa izolovanog analiziranja samo ubistava žena od strane njihovih partnera dovela je do prevđanja ubistava starica, devojčica, majki i drugih kategorija žena koje su ubili muškarci. Autorka navodi preko trideset takvih primera brutalnih femicida u nameri da skrene pažnju na njihovo postojanje i neopravdanost njihovog zanemarivanja. Analiza ovih ubistava jasno ukazuje da njihove ubice pripadaju tipu hegemonističkog maskuliniteta kao i ubice partnerskih femicida. Žrtve nepartnerskih femicida karakterišu se dodatnim stepenom bespomoćnosti, fizičke i društvene nemoći da se odbrane od ubistva. Svi navedeni slučajevi ukazuju na neophodnost poštovanja principa dužne pažnje od strane institucija, u skladu sa Istanbulskom konvencijom.

Ključne reči: : Istanbulska konvencija, princip dužne pažnje, nepartnerski femicid, ubijene starice, devojčice, majke, hegemonistički maskulinitet

Odgovornost za nasilje u sportu – huligani nisu sami 14 -19.

Mršević Z., (2017),

In., Srbija i reformisanje instituta odgovornosti. Knjiga sažetaka
Ed., Marko Milenković
Beograd: Institut društvenih nauka
ISBN 978-86-7093-194-7
COBISS.SR-ID 247074060
U slučajevima navijačkog nasilja i homofobije nema ničeg incidentnog, već pre bi se reklo, ritualnog u smislu stalnosti, predvidivosti, formalizovanim pojavnim oblicima, i u krajnoj liniji, funkciji u datom društvenom kontekstu. Rituali sportskog nasilja se rađaju, razvijaju i dodatno ritualizacijom nadograđuju i privileguju u određenom društvenom okviru potreba, karakteristika i interesa aktera, mogućnosti, energija, zahteva, kulture, politike, generacijske i socijalne situacije. Takav pristup sportskom nasilju kao vidu društvenih rituala današnjeg doba, ukazuje na neminovni zaključak da se protiv te pojave ne može boriti samo i isključivo sankcijama protiv učesnika u nekim od tih rituala, tj. onima koji se definišu kao „neposredni izvođači radova“, i eventualnim daljim pooštravanjem kaznene politike. Jer ono što se dešava na tribinama možda i jeste, kao što se neki analitičari slikovito izražavaju, prava slika društva u njegovom najgorem izdanju . Ipak, treba imati u vidu da je svim ritualima potreban kontinuirani dotok energije da podrži njegovu stalnu potrebu za napredovanjem ili makar održavanjem postignutog kvalitativnog i kvantitativnog nivoa vidljivosti i društvene prihvaćenosti. Tek kada i ako to izostane, počeće proces deritualizacije sportskog nasilja kao jedan dugotrajan proces čiju neminovnost možda najavljuju moguće isključenje iz svih evropskih i svetskih fudbalskih takmičenja.

Media coverage of court proceedings in cases of gender-based violence. 195-207.

Mršević Z., (2017),

In., Pravosuđe i mediji.
Ur., Ivana Stevanović
Beograd: Institut za kriminološka i sociološka istraživanja.
ISBN 978-86-83287-97-0
COBISS.SR-ID 235768076

Key words: Hegemonic masculinity, partner and non-partner femicide, the murder of old women, decision of the Press Council, violence in circles of celebrities

Navijačko nasilje: incidenti ili rituali

Mršević Z., (2016),
Ur: Aleksandar Zeković, Bezbjednost i osnovna prava: dimenzije i perspektive sigurnosti LGBT osoba, 11 – 26
Vlada Crne Gore (Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava), Podgorica
ISBN 978-9940-9591-4-2 (Savjet za građansku kontrolu rada policije)
ISBN 978-9940-9610-5-3 (Ministarstvo unutrašnjih poslova)
ISBN 978-9940-633-10-3 (Ministarstvo za ljudska i manjinska prava)
COBISS.CG-ID 31844880

Slučajevi nasilja navijača pogrešno je nazivati „incidentima“ jer nisu sporadičnog karaktera, već se radi o redovno ponovljenim događajima, tipizirano profilisanih aktera i scenarija, prihvaćenih i podržanih od strane mnogih društveno uticajnih subjekata. Autorka je imajući u vidu sve okolnosti nasilja navijača, te slučajeve okarakterisala kao rituale s obzirom da se dešavaju u sistemu društveno prihvaćenih, štaviše, podržanih, ritualizovnih oblika odnosa i ponašanja vezanog za sport i ulogu organizovanih navijačkih grupe.

Ključne reči: navijačko nasilje, incidenti, rituali, društveno podržani odnosi, vandalizovane komunalne i privatne imovine, huliganizam

Ritualni karakter sportskog nasilja

Mršević Z., 2015
The ritual characted of sport violence
Ed., Branko Bošković, U: Menadžement bezbednosti sportskih takmičenja - Prevencija nasilja i nedoličnog ponašanja na sportskim borilištima, str 6 – 12
Fakultet za sport, Beograd i Nacionalna sportska akademija “Vasil Levski“, Sofija, Bugarska
ISBN 978-86-6385-005-7
COBISS.SR-ID 214616844

Violence against LGBT persons

Mršević Z., 2015
Nasilje protiv LGBT osoba
ed., Dragana Kolarić, u Dani Arčibalda Rajsa. Tom II , str 295 – 303
Kriminalističko policijska akademija, Beograd
ISBN 978-86-7020-320-4
ISBN 978-86-7020-190-3

Navijači i publika sportskih manifestacija kao glavne žrtve sportom izazvanog nasilja

Mršević Z., 2015
Temida, vol 18, 1: 75- 96
ISSN 1450 6637
U tekstu se analizaju uzroci i mehanizmi viktimizacije sportskim nasiljem, kao i tipologija žrtava i odgovornih aktera sportskog nasilja. Cilj rada je da se, kroz analizu pojedinih situacija ritualizovanog sportskog nasilja, ukaže na činjenicu da do stradanja žrtava sportskog nasilja dolazi u sistemu ritualizovnih oblika odnosa i ponašanja vezanih za sport i organizovane navijačke grupe, kao i da su žrtve najbrojnije među samim navijačima i publikom. Tekst sadrži pregled različitih vrsta rituala sportskog nasilja koji rezultiraju viktimiziranjem pojedinaca ili grupa.
Ključne reči: žrtve, sportsko nasilje, nasilje gomile, rituali, društvo integriteta sa mehanizmima prevencije nasilja

Ritualna priroda fudbalskog nasilja

Mršević Z., 2015
The ritual character of football violence
ed., Dragana Kolarić, u Suprotstavaljanje savremenim oblicima kriminaliteta – analiza stanja, evropski standardi i mere za unapređenje, Tom 1, str 253 – 267
Kriminalističko policijska akademija, Beograd
ISBN 978-86-7020-322-8

Nasilje nad ženama u islamskoj kulturi i uloga policije u zaštiti žrtava

Mršević Z., Spasic D., 2015
Ed Jovan Ćirić, Velibor Džomić, Miroljub Jeftić
In Religija, politika pravo, str 541-570
Institut za uporedno pravo, Mitropolija Crnogorsko-primorska, Centar za proučavanje Religije i versku toleranciju. Beograd
ISBN 978-86-80186-05-4
COBISS.SR.-ID 217514252

Porodično nasilje i odbacivanje LGBT dece u Srbiji

Mršević Z., 2015
Bezbednost, Vol LVII, 1: 87-104
YU ISSN 0409-2953
UDK – 364.632-053.2:616.89-008.442.36 053.2

Ambijent roditeljske porodice LGBT dece

Mršević Z., 2015
Ambience of parental families of the LGBT children
Ed., Isidora Jarić, U: Politike roditeljstva: iskustva, diskursi i institucionalne praksestr. 81 – 100
Filozofski fakultet, Univerziteta u Beogradu.
ISBN 978-86-88803-94-6 (FF)
COBISS.SR-ID 214341388

LGBT children between public homophobia and their parental families dismissal instead of solidarity and protection 325 357

Mršević Z., (2014)
In., MIND THE GAP(S) Family, Socialization and Gender
Ed., Tamara Petrović-Trifunović, Sanja Milutinović Bojanić , Gazela Pudar Draško
Belgrade: Institute for Philosophy and Social Theory, University of Belgrade & Center for Ethics, Law and Applied Philosophy
ISBN: 978-86-82417-81-1

Research on situation in parental families of LGBT children and youth and their parental families in Serbia is based on the following sources of data: published coming out stories of adult LGBT persons, published parents of the LGBT people’s stories, literature on LGBT topics, LGBT organisations’ records, reports and data collection, the media and case studies. The main topics of the pare are: What do parents when facing with fact that their children are LGBT, Reaction of children to their parents’ negative reaction, Parental acceptance and Stigmatization of these parents, Public expression of homophobia, Young people’s opinions on their LGBT peers, Education system failures, Violence against LGBT, Recommendations on necessary changes in the institutional educational system, a utopia today, the reality tomorrow.

Ključne reči: LGBT children and youth, parental families, public homophobia, violence against LGBT people, system of education

Rituali sportskog nasilja

Mršević Z., (2014)
Revija za kriminologiju i krivično pravo, vol. 52, 2: 9-33.
Srpsko udruženje za krivičnopravnu teoriju i praksu. Beograd.
ISSN 1820-2969

U ovom tekstu autorka polazi od shvatanja da su se određena ponašanja koja sva spadaju pod zajednički naziv sportsko nasilje, tokom procesa dugog više decenija, ritualizovala, odnosno formirala od sporadičnih, spontanih pojava, u dobro organizovane društvene rituale. Originalan pristup sportskom nasilju kao jednom od vidova rituala današnjice, omogućava pre svega uvid u postojanje društvenh interesa koji ih, sa stanovišta društvene prihvaćenosti i funkcionalnosti, čine opravdanim i prihvatljivim za mnoge, kako one vidljive, tako i one manje vidljive ili nevidljive aktere koji deluju iz senke. Izlaganje o ritualima sportskog nasilja autorka je podelila u tri grupe: 1) ritualno nasilje u vezi sportskih takmičenja: Rituali nasilničkog navijanja, Ritualno podržavanje nasilničkog ponašanja sopstvenog tima, Ritualno vređanje i provociranje protivnika, Ritualne masovne tuče policije i navijača na tribinama, Ritualno sučeljavanje rivaliziranih navijačkih grupa, dogovorene masovne tuče, organizovanje “vrućeg gostoprimstva”, Ritualno “dokazivanje” na protivničkoj teritoriji izazivanjem incidenata, Ritualno samoeksponiranje, egzibicionizam; 2) rituali nasilja unutar navijačke grupe: Ritualno funkcionisanje navijačke grupe, Ritualno funkcionisanje vođe navijačke grupe, Ritual inicijacije novih članova navijačke grupe, Ritualna teritorijalnost navijačke grupe; i 3) rituali spoljašnjeg omogućavanja nasilja navijačkim grupama: Ritualna podrška klubova navijačkim grupama, Ritualna podrška medija „svojima“, Ritualno političko instrumentalizovanje navijačkih grupa, Ritualno ujedinjavanje rivalskih navijačkih grupa.Autorka zaključuje na kraju da pošto su svi aspekti sportskog nasilja zapravo rituali, i kao takvi neraskidivi deo društva, da su potrebne adekvatnije društvene politike od trenutno postojećih.

Ključne reči: sportsko nasilje, rituali, navijačke grupe, funkcionalnost rituala, ritualiziranje kao privilegovanje, spoljni akteri podrške

Šest mitova o sportskom nasilju 1 str. 45-60

Mršević Z., (2014)
U: Zbornik Instituta za kriminološka i sociološka istrazivanja.
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja. Beograd.
ISSN 0350-2694. - God. 33, br. 1 str. 45-60
343.97:[343.343.3:796.093
COBISS.SR-ID 212380940​

U tekstu se suočavaju šest mitova (zabluda, netačnih tvrdnji) o sportskom nasilju sa činjenicama koje ih negiraju. Radi se o mitovima: nasilje i sport „normalno“ idu zajedno; sportsko nasilje se sprečava savremeno konstruisanim stadionima; da bi se suzbilo navijačko nasilje, treba i kod nas primenti engleske metode represije protiv njih; tipičan navijač huligan je mladi muškarac koji se teško uklapa u društvo; u klubovima su koreni navijačkog huliganizma; potrebna je detaljnija zakonska regulativa nasilja u sportu i strože sankcionisanje navijača. Autorka kao ilustraciju navodi osim teoretskih radova i obiman medijski materijal. Posebna pažnja je poklonjena TV serijalu Insajder koji je javnim iznošenjem činjenica, ukazao na prave korene i uzroke sportskog nasilja. Takođe se kao relevantni izvori navode iskustva bivših fudbalera, sociologa sporta, kriminologa i drugih stručnjaka.

Ključne reči: mitovi o sportskom nasilju, fudbal, organizovani navijači, huligani, kriminalci, uticaj politike, kontroverzni biznismeni, nekažnjivost navijača, fudbalski klubovi.

Nasilje dominacije i bogaćenja: neoliberalna ili solidarna Evropa, 138-148. Violence of domination and acquisition of wealth: Neo Liberal Europe or European Solidarity

Mršević Z., (2014)
Ed., Veselin Vukotić, Danilo Šuković, u (Anti)liberalizam i ekonomija
Institut društvenih nauka, Beograd
ISBN: 978-86-7093-152-7
COBISS.SR-ID 207396108

Surove imovinske nejednakosti su najveći izazov za današnji svet koje mogu dovesti do ozbiljnih poremećaja u odnosima kako među državama, tako i unutar njih, uz mogući porast nasilja i nepredvidivih scenarija. Globalizam je iznuren, a Evropa je dostigla kritičnu tačku razvoja. Pred Evropom je ili moguća dezintegracija ili prilika da ostvari mnogo dublju unutrašnju integraciju. Kao i uvek kada je bila u recesiji ili krizi, tako i sada, Evropa mora da se okrene razvoju, mora da podstiče one sektore koji su zalog za sigurnu budućnost, obrazovanje, nauku, socijalno odgovorne države. Ona ne sme isključivo da se usmeri na sasecanje deficita i na mere štednje i mora da ulaže u inovacije u infrastrukturu, u rast i razvoj. Istovremeno mora da održi i razvija evropski ekonomski i socijalni model kome teže milioni ljudi u svetu. Treba da povede više računa o svojim troškovima, da se prilagodi vremenu, ali nikako ne sme da izgubi ono što je njena suština, ravnopravnost, pravda, socijalnu sigurnost, solidarnost. U radu se upozorava na strukturalnu postojanost nasilja, kristaliziranog u ekonomskim i političkim odnosima, manifestovanog u pojavnim oblicima pretećeg nasilje neoliberalizma. Kao vizija Evrope evropskih građana u radu se predstavljaju dve suprotstavljene opcije i zaključuje se argumentima u prilog neophodnosti solidarnosti.

Ključne reči: Strukturalno nasilje, nezaposlenost, korupcija, dužnička kriza, Sjedinjene države Evrope, antievropsko raspoloženje, relativna konačnost evropskog projekta, regionalni separatizmi

Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14

Medijsko izveštavanje o femicidu
Femicid in media

Mršević Z., 2014
Temida, vol 17, 1: 81-96.
ISSN : 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335

Mediji u Srbiji femicid objašnjavaju obično siromaštvom i alkoholizmom. To su rodno slepa i društveno stereotipna objašnjenja zato što zanemariju postojanje rodnog aspekta muškog nasilja nad ženama i ne problematizuju njegovu društvenu „dozvoljenosti“. Femicid se tako predstavlja kao nepredvidljivi incident a ne kao predvidljiv nastavak i tragično finale dugotrajnog muškog nasilja nad ženama koje kao takvo postoji kao deo tradicionalnih rodnih uloga i odnosa. Mediji previđaju da alkohol i siromaštvo mogu samo da intenziviraju postojeće, široko prihvaćene odnose dominacije muškaraca i podređenosti žena. Medijski izveštaji po pravilu nisu zašli dublje u problematiku društvenog i institucionalnog konteksta u kome se dešava dugotrajno nasilje koje prethodi femicidu. U medijima se takođe nikada ne kritkuje ni ono poznato „nemešanje u privatne stvari“ od strane bliskih srodnika, okoline, preko suseda i ostalih lica upoznatih sa nasiljem u konkretnoj porodici koje je, eskalirajući neometano ni od koga, dovelo do femicida, odnosno ubistva žene, žrtve višegodišnjeg nasilja.

Ključne reči: Femicid, mediji, porodično nasilje, rodne uloge, neadekvatno i neblagovremeno reagovanje institucija, nemešanje okoline

Nasilje nad ženama u islamskoj kulturi
Violence against women in Islam culture

Mršević Z., 2014
Ed. L. Kron, u Prestup i kazna: de lege lata et de lege ferenda 117-132
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd
ISBN 978-86-83287-78-9
COBISS. SR –ID 207548684

Ženoubistvo i samoubistvo ubice

Mršević Z., 2013
Revija za kriminologiju i krivično pravo, vol. 51, 3:69:84
ISSN 1820-2969
UDK 343.61-058.83-055.2
Ključne reči: femicid, samoubistvo ubice, domaće nasilje, motivi samoubistva ženoubice, prevencija domaćeg nasilja kao prevencija femicida

Femicid

Mršević Z., 2013
Pravo i politika vol VI, 1: 51-69
ISSN 1820-7529
UDK 34 (32)
Ključne reči: femicid, rodno zasnovano nasilje, ubistva žena u porodično partnerskom kontekstu, hegemonistička muškost, femicid praćen samoubistvom ubice

Žrtve vršnjačkog nasilja - Victims of peer violence

Mršević Z., 2013
Temida vol 16, 1: 71-92
ISSN 1450-6637 = Temida (Srpsko izd.)
COBISS.SR-ID 140099335

Kriminologija vršnjačkog nasilja
Criminology of peer violence

Mršević Z., (2012),
Ur., dr Goran Marković,
Prava djeteta i ravnopravnost polova - između normativnog i stvarnog, 319-342
Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Istočno Sarajevo.
ISBN 978-999-38-57-25-9

Rodna ravnopravnost

Mehanizmi delovanja intersekcionalnosti, 127 – 146

Mršević Z., (2016),
Srpska akademija nauka i umetnosti i Institut društvenih nauka
U: Stanje i perspektive multikulturalizma u Srbiji i državama regiona
(SITUATION AND PROSPECTS OF MULTICULTURALISM IN SERBIA AND COUNTRY REGION).
Ur: Goran Bašić
ISBN 978-86-7025-710-8
ISBN 978-86-7093-169-5

Koncept "intersekcionalnosti" obuhvata interaktivnost ukrštenih, kombinovanih društvenih, identitetskih statusa/pripadnosti kao što su nacionalnost, religija, rasa, klasa, ali gde se uvek kao neophodni element nalazi prisutna komponenta rodne pripadnosti. Koncept intersekcionalnosti omogućuje uvažavanje rodno zasnovanih aspekata, statusa i iskustava u kombinaciji sa drugim identitetskim elementima. Zbog postojanja više savremenih značenja intersekcionalnosti, definisan je pojam, mapirano je poreklo, evolucija i vrste intersekcionalnosti, prezentirana je pravna zasnovanost u međunarodnom javnom prostoru UNa i EUa, mehanizmi diskriminativnog delovanja, kao i primena tog koncepta u procesima društvenih promena. Na taj način je ono, što je možda izgledalo kao dvosmislena ideja, učinjeno i u našem istraživačkom diskursu realno prisutnim konceptom, konkretnim i samim tim, primenljivijim u praksi koncipiranja javnih politika.

Ključne reči: intersekcionalnost, ukršteni identiteti, uvek prisutna rodna komponenta, poreklo, evolucija, vrste, diskriminišući mehanizmi delovanja, društvene promene, javne politike

Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14

Intersekcionalna analiza rodnih aspekata integralne bezbednosti

Mršević Z., (2016),
Ur: Božidar Forca, Činioci integralne bezbednosti Republike Srbije, 211 -226
Fakultet za poslovne studije i pravo
Fakultet za strateški i operativni menadžment
Univerziteta „Union – Nikola Tesla“ u Beogradu
ISBN 978-86-87333-74-1

Autorka analizira uticaj intersekcionalnosti na bezbednost. Koncept roda kao izolovane kategorije analize, evoluirao je ka konceptu roda ukrštenog sa drugim kategorijama identiteta u svrhu razumevanja specifične intersekcionalne neravnopravnosti i izloženosti bezbednosnim rizicima usled višestruke diskriminacije. Ukazuje se da je esencijalistički monolitno konstruisana kategorija rodne pripadnosti neprecizna i da netačno tretira sve žene kao homogenu grupu. Prilikom identifikovanja i analiziranja pripadnosti pojedinim nebezbednim grupama, uočavaju se one grupe žena koje pripadaju u više nebezbednih grupa, koje se nalaze u situaciji povećane ukupne nebezbednosti. U radu se analiziraju nebelačke žene, izbeglice/migrantkinje, transrodne žene i žene starije životne dobi. Preporučuje se povećano učešće žena kao akterki društvenih promena na svim nivoima.

Ključne reči: intersekcionalnost, bezbednosni rizici, višestruka diskriminacije, nebelačke žene, izbeglice/migrantkinje, transrodne žene, žene starije životne dobi

Diskriminacija žena u sportu

Mršević Z., (2016),
Sport i biznis, vol 2016, 2: 19- 25.
ISSN 2335-0539= Sport i biznis
316.647.8:796-955.2
305-055.2

Žene još uvek često doživljavaju diskriminaciju kada se radi o njihovim mogućnostima bavljenja sportom, kako amaterskim tako i profesionalnim. Ova diskriminacija se manifestuje daljim preovladavanjem stereotipa, nedostatkom rezervnih struktura i struktura podrške za sportistkinje i djevojčice koje pokazuju potencijal u sportu, poteškoćama usklađivanja posla/sporta i porodičnog života, problemom reintegracije na poslu, neadekvatnom medijskoj pokrivenošću ženskih sportova i ograničenom prirodom privatnog finansiranja. Nedostatak žena među sudija u sportu predstavlja posebnu prepreku za postizanje jednakosti žena i muškaraca u sportskim aktivnostima. Bez obzira na napore koje čini Međunarodni olimpijski komitet (IOC), učešće žena sudskim telima je i dalje marginalno u većini zemalja članica Saveta Evrope.

Ključne reči: ženske posrtske aktivnosti, ženski profesionalni sport, negativni stereotipi, broj ženskih sportova, žene sportski funkconeri i sudije, znatno manja sredstva, otac trener

Rodni aspekti savremenih migracija

Mršević Z., (2016),
Ur., Veselin Vukotić, Danilo Šuković, Seobe i razvoj, 203-213
Centar za ekonomska istraživanja Instituta društvenih nauka, Beograd
ISBN 978-86-7093-164-0
COBISS.SR-ID 223311116

U radu se analizira pojava feminizacije migracija, položaj legalnih i ilegalnih migrantkinja, radni uslovi u kojima se nalaze, rodno specifični uslovi azila, izbeglice i žene u nedavnom izbegličkom talasu koji dolazi u Evropu. U svetskim migracijama poslednjih godina je sve više žena kako onih koje žive same, tako i udatih, i često sa boljim obrazovanjem od muškaraca, koje su same otišle u druge zemlje u potrazi za poslom. Među njima su studentkinje univerziteta, akivistkinje različitih društvenih pokreta, poslovne žene, radne migrantkinje. Povećava se i broj žena koje su trafikovane u industriju pružanja seksualnih usluga, one koje se izvoze kao pogodne supruge u programima ugovorenih brakova i one eksploatisane kao nelegalne radnice u domaćinstvima bez pravne ili socijalne zaštite. Mnoge beže od ratova, konflikata i nasilja, ali i tradicionalnih rodnih uloga koji ženama nameću niz ograničenja i nemogućnost slobodnog izbora. Rad u domaćinstvu, generalno, pojavljuje se kao često jedina mogućnost rada za migrantkinje, koliko povoljna (obezbeđuje kakav takav izvor prihoda), toliko i nepovoljna, jer se odvija u sektoru koji karakteriše nedostatak prava i oskudna ekonomska i društvena pokretljivost. Posebno se analizira situacija admolescentkinja i mladih žena.

Ključne reči: Žene u migracijama, ilegalne migrantkinje, socijalna i građanska prava migrantkinja, rodno specifični uslovi za dobijanje azila, žene u izbeglištvu

Nasilje nad ženama u islamskoj kulturi i uloga policije u zaštiti žrtava

Mršević Z., Spasic D., 2015
Ed Jovan Ćirić, Velibor Džomić, Miroljub Jeftić
In Religija, politika pravo, str 541-570
Institut za uporedno pravo, Mitropolija Crnogorsko-primorska, Centar za proučavanje Religije i versku toleranciju. Beograd
ISBN 978-86-80186-05-4
COBISS.SR.-ID 217514252

Milunka Savić – srce Srbije – devet rana, dvanaest odlikovanja i jedan zaborav

Mršević Z., (2014),
Ed., Jovan Ćirić, u Sto godina Prvog svetskog rata., 641 – 649
Institut za uporedno pravo, Beograd.
ISBN 978-86-6411-001-3 (IB)
COBISS.SR-ID 207561740

Milunka Savić je bila heroina Prvog svetskog rata koja je u Balkanske ratove pošla prerušena kao muškarac da zameni svoga brata. Prva junaštva je pokazala već u prvim bitkama, a prve rane, ratni čin i odlikovanja, zadobila je posle bitke na Bregalnici kada je u vojnoj bolnici otkriveno da je žena. Po oporavku, nastavila je svoju ratnu epopeju koja je trajala punih sedam godina, za koje vreme je zadobila devet rana i dvanaest najviših vojnih odlikovanja. Pred njom su bili postrojeni pukovi. U slavu njenog imena podizane su zastave. Njene junačke grudi krasila su najveća srpska i francuska ratna odlikovanja: Karađorđeva zvezda sa mačevima, dva Ordena francuske Legije časti, francuski Ratni krst sa zlatnom palmom, dve zlatne Obilićeve, Albanska spomenica. Sa podvizima je nastavila i u mirnodopsko doba kada je pored svoje kćeri, kao samohrana majka podigla troje ratne siročadi i otškolovala tridesetoro. Odbila je francusku vojnu penziju, ostala je u Srbiji radeći kao čistačica, umrla zaboravljena, bez počasti koje su joj pripadale kao istaknutom nacionalnom heroju. Posle četrdeset godina zaborava, njeni ostaci su preneti u Aleju velikana, a izložba, filmovi, članci planirani spomenici, doprineli su uverenju da ovu legendranu Srpkinju Srbija više nikada neće prepustiti zaboravu.

Ključne reči: ratna heroina, Balkanski ratovi, Prvi svetski rat, Gvozdeni puk, bombaš, devet rana, dvanaest najviših vojnih odlikovanja, Aleja velikana

Young Lesbians and Transgender Girls in Serbia

Mršević Z., (2014),
Ed., M.Adamović, B. Galić, A. Gvozdanović, A. Maskalan,
D. Potočnik, L. Somun Krupalija, in Young women in post-Yugoslav societies: research, practice and policy, 259-284
Institute for Social Research in Zagreb, Human Rights Centre,
University of Sarajevo
ISBN 978-953-6218-56-1 (Institute for Social Research in Zagreb)
ISBN 978-9958-541-12-4 (Human Rights Centre)

Young lesbians and transgender girls suffer a manifold discrimination – discrimination over their sexual orientation/gender identity (as they share the fate of the entire LGBT community, in addition to an even stronger denial of their right to self-determination), as women (exposed to typical forms of discrimination towards women, misogyny, and male violence, coupled with rejection from their mothers, female violence and non-acceptance, and discrimination over their youth (as they suffer all forms of marginalization and belittling because of their age, in addition to ending of their education, difficulties in the labour market and in their search for work).

Keywords: Young lesbians, transgender girls, parental family, school – the educational system, public discourse, sports, necessary changes, Lucky Eddie – the transgender Viking

Women as Experts – Public Disbelief in Women Professionals

Mršević Z., (2012),
Ed., Roswitha Kersten-Pejanic, Simone Rajilic and Christian Voss,
Doing Gender – Doing the Balkans. Dynamics and Persistence of Gender Relations
in Yugoslavia and the Yugoslav successor states,
91-99.
Humboldt University, Berlin, Studies on Language and Culture in Central and Eastern Europe
Verlag Otto Sagner München – Berlin – Washington D.C.
ISSN 1868-2936
ISBN: 978-3-86688-326-0
ISBN (eBook): 978-3-86688-327-7

Medijski pristup rodno zasnovanom nasilju

Mršević Z., (2012),
Temida, vol 15, 1:101:116
Viktimološko društvo Srbije, Beograd
ISSN 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335
UDK 343.98
DOI10.2298/TEM1202101M

Institucionalni odgovor na starenje stanovništva u Srbiji

Mršević Z., (2012),
Ed: V.Vukotić, Stanovništvo i razvoj. 194 – 201
Institut društvenih nauka Beograd
ISBN 978–86–7093–140-4

Mehanizmi za rodnu ravnopravnost

Mršević Z., (2011),
Ed, Dragana Popović, Zbornik predavanja sa kursa Politike rodne ravnopravnosti, 7 - 23
Ženske studije, Beograd
Genero,12/2008 ISSN 1451 2203

Poruke Evrope koje nismo čuli

Mršević Z., (2011)
Ed: V.Vukotić, Balkan i EU. 103 - 111
Institut društvenih nauka, Beograd.
ISBN 978–86–7093–137-4

Žene i mediji

Media coverage of court proceedings in cases of gender-based violence. 195-207.

Mršević Z., (2017),

In., Pravosuđe i mediji.
Ur., Ivana Stevanović
Beograd: Institut za kriminološka i sociološka istraživanja.
ISBN 978-86-83287-97-0
COBISS.SR-ID 235768076

Key words: Hegemonic masculinity, partner and non-partner femicide, the murder of old women, decision of the Press Council, violence in circles of celebrities

Mediji u Srbiji u 2014 o rodno zasnovanom nasilju: Između stereotipa i zabave

Institut društvenih nauka, Program Ujedinjenih nacija za razvoj
ISBN 978-86-7728-174-8
COBISS.SR – ID 216193292

Analize medija sa stanovišta rodne ravnopravnosti neophodne su u smislu popravljanja delatnog potencijala žena da organizovano utiču na društene promene u pogledu prevencije i smanjivanja nasilja nad ženama. Konstatovanje i analiza odsustva ženske perspektive iz medija, stereotipnosti u medijskom izveštavanju, posebno kada se radi o nasilju nad ženama, kao i prisutna rodna pristrasnost, utiču na smanjenje rodne nejednakosti i povećanje medijske pismenosti i odgovornosti medija.

Ključne reči: Nasilje nad ženama, medijsko izveštavanje, stereotipnost, tabloidizacija, banalizacija nasilja, brutalizacija društva

Medijsko izveštavanje o nasilju nad ženama u 2013, 5-18.
Media reports on violence against women in 2013, 5-18.

Mršević Z., (2014)
Ed., Macanović S, in: Godišnji izveštaj Opservatorije za praćenje nasilja prema ženama 2013. Autonomni ženski centar, Beograd.
ISSN 2460-1166

Ključne reči: femicid, hegemonistički maskulinitet, medijski stereotipi

Rad u tematskom zborniku nacionalnog značaja M45

Medijsko izveštavanje o femicidu
Femicid in media

Mršević Z., 2014
Temida, vol 17, 1: 81-96.
ISSN : 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335

Mediji u Srbiji femicid objašnjavaju obično siromaštvom i alkoholizmom. To su rodno slepa i društveno stereotipna objašnjenja zato što zanemariju postojanje rodnog aspekta muškog nasilja nad ženama i ne problematizuju njegovu društvenu „dozvoljenosti“. Femicid se tako predstavlja kao nepredvidljivi incident a ne kao predvidljiv nastavak i tragično finale dugotrajnog muškog nasilja nad ženama koje kao takvo postoji kao deo tradicionalnih rodnih uloga i odnosa. Mediji previđaju da alkohol i siromaštvo mogu samo da intenziviraju postojeće, široko prihvaćene odnose dominacije muškaraca i podređenosti žena. Medijski izveštaji po pravilu nisu zašli dublje u problematiku društvenog i institucionalnog konteksta u kome se dešava dugotrajno nasilje koje prethodi femicidu. U medijima se takođe nikada ne kritkuje ni ono poznato „nemešanje u privatne stvari“ od strane bliskih srodnika, okoline, preko suseda i ostalih lica upoznatih sa nasiljem u konkretnoj porodici koje je, eskalirajući neometano ni od koga, dovelo do femicida, odnosno ubistva žene, žrtve višegodišnjeg nasilja.

Ključne reči: Femicid, mediji, porodično nasilje, rodne uloge, neadekvatno i neblagovremeno reagovanje institucija, nemešanje okoline

Kvalitativna analiza medijskog izveštavanja o nasilju nad ženama u Srbiji

Beograd, Program Ujedinjenih nacija za razvoj. 165 str.
Autorka koristi kvalitativnu analizu medijskog izveštavanja o nasilja nad ženama komparirajući 2010 sa 2012 godinom. Konstatuje se opravdanost ne malog nezadovoljstvo celokupne ženske javnosti medijskim izveštavanjem o nasilju nad ženama i velika potreba za podizanjem svesti, edukacijom i boljim razumevanjem nasilja nad ženama u medijima. Ova analiza je prva linija otpora stereotipnoj, mizoginoj medijskoj konstrukciji fenomena nasilja nad ženama koja sadrži dobre i loše medijske primere i završava se kompletom preporuka o pravcima edukacije medijskih poslenika za bolje razumevanje prolematike rodno zasnovanog nasilja.
ISBN 978-86-7728-202-8
COBISS.SR-ID 200280332
Ključne reči: Nasilje, žene, mediji, rodni stereotipi, hegemonistički maskulinitet, tolerisano nasilje, femicid, medijsko traženje neposrednih uzroka nasilja, romantizovano nasilje, mediji kao proizvodi i kao proizvođači društvenih odnosa

http://www.rs.undp.org/content/serbia/en/home/library/poverty/kvalitativna-analiza-medijskog-izvetavanja-o-nasilju-nad-enama-u/

Žene u medijima: 2010 u Srbiji
Women representation in media

Mršević Z., (2011),
Ed, Dragana Popović,
Zbornik predavanja sa kursa Politike rodne ravnopravnosti, 69 – 95
Ženske studije, Beograd
Genero,12/2008 ISSN 1451 2203

Medijski pristup rodno zasnovanom nasilju

Mršević Z., (2012),
Temida, vol 15, 1:101:116
Viktimološko društvo Srbije, Beograd
ISSN 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335
UDK 343.98
DOI10.2298/TEM1202101M

Grafiti

The Beauty of graffiti

Mršević Z., (2015),
Ed: Andreea Lazea, Art, Society, and Politics in (Post) Socialism, 147-190
West University, Timisoara
ISBN 978-973-125-470-8

The author presented a series of anonymous interventions in the form of witty “restorations” of the worst hatred contents, funny correspondence, new paintings opposing the hatred, and more beautiful pictures. Thus she discovered the existence of some kind of wild – although unfinished – but certainly attractive, urban beauty. She was faced by the beauty of creation, and it was a moment of enlightenment, when she realised the difference between the power of creativity and violence. The capacity of creativity stood opposed to destruction and violence, actors of creation versus violence as demolition. She opted, naturally, for the power of creation, disagreeing with those who think all graffiti is simply an ugly and unacceptable way of dirtying the city’s spaces and buildings. Graffiti messages expressing anti-Semitism, Territoriality, Right-wing sentiments, Misogyny, Homophobia, etc., belong to the domain of hate. Artistic, Loving, Acknowledging, Images/Murals belong to the domain of beauty, while Left-wing, Football-related, and Politically-oriented pieces are aesthetically neutral and might be placed within beauty or hate domains on an individual case-by-case basis.

Key words: graffiti, artistic graffiti, legal and illegal graffiti, how to combat hate graffiti

Maloletni autori grafita mržnje

Mršević Z., 2015
Juvenile Hate Graffiti Makers
Ed., Ivana Stevanović, U: Maloletnici kao učinioci i žrtve krivičnih dela i prekršaja, str. 205 – 215
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd.
ISBN 978-86-83287-85-7
COBISS.SR-ID 215317516

Grafiti kao lingua franca globalne kulture

Mršević Z., 2015
Graffiti as a lingua franca of global culture
Ed., Veselin Vukotić, Danilo Šuković, u Globalizacija i kultura, str. 198 – 203
Institut društvenih nauka, Beograd
ISBN 978-86-7093-157-2
COBISS.SR-ID 215153676

Kriminologija ulicnih grafita - Criminology of street graffiti

Mršević Z., 2013
Ed.: V. Leposava Kron, Kriminal, država i harmonizacija sa evropskim standardima, 111-124
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd.
ISBN 978-86-83287-67-3
COBISS.SR-ID 198666508

Ulični grafiti - između amnestije naše dece i moralne panike
Street Graffiti – Between Amnesty of Our Children and Moral Panicking

Mršević Z., (2012),
Street Graffiti – Between Amnesty of Our Children and Moral Panicking
Bezbednost, vol. 54, 2:7-22.
Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije, Beograd
UDK 343+351.74/75(05)
YU ISSN 0409-2953
UDK – 003.6.079 : 177.82 : 364.632 – 053.6

Borba protiv grafita mržnje kao deo feminističke eko agende

Mršević Z., (2012),
Ed. Drezgić, R. Ekofeminizam, nova politička odgovornost. 223 – 246t
Univerzitet u Beogradu
Institut za filozofiju i društvenu teoriju
ISBN 978-86-82417-33-0
COBISS.SR-ID 192589324

Prava transrodnih osoba

Indivudualizam transrodnog subjekta 93 – 117.

Mršević Z., (2017),

In: Individualizam
Ed,: Suzana Ignjatović, Aleksandar Bošković
Beograd: Institut društvenih nauka
ISBN 978-86-7093-192-3
COBISS.SR-ID 247980044
U ovom radu se prezentira analiza kompleksne društveno rizične situacije individualnog transrodnog subjekta. Sa stanovišta hegemonističke muževnosti, transrodno telo je nedopustiva individualna devijacija onoga ko se percipira kao slab, nemuževan muškarac, što se sa tog stanovišta shvata kao vid izdajničkog zanemarivanja muške fizičke snage i napuštanja muške socijalne dominacije, ukratko, muškosti. Od prvog trenutka kad transrodni subjekt započne život u skladu sa sopstvenim individualnim rodnim identitetom, tim činom individualizacijskog iskoraka iz kamuflirajuće kolektivne zone binarnog rodnog komfora, ulazi u moralni i pravni vakuum nezaštićenosti i izloženosti ostrakizmu. Rodno neusaglašeni ljudi tj. oni koji kategorijalno i lično ne pripadaju binarnoj podeli na žene i muškarce, stalno su među najugroženijim članova LGBT zajednice svuda u svetu pa i u Srbiji - među onima za koje postoji najveća verovatnoća da će ih tući, silovati, i ubijati, da će biti kriminalizovani i označeni kao devijantni, za koje postoji najveća verovatnoća da će završiti u psihijatrijskim bolnicama i zatvorima, kojima najčešće uskraćuju stanovanje, zaposlenje i zdravstvenu zaštitu, koje u mladosti najčešće odbacuju i maltretiraju i porodica i škola i vršnjačka sredina, a kad odrastu nalaze se među onima za koje postoji najveća verovatnoća da će im oduzeti sopstvenu decu, da će biti beskućnici, lica bez ličnih dokumenata, stalnog mesta boravišta. Ovo je posebno izraženo u situacijama intersekcionalnosti/ukrštanja sa drugim grupama svoje socijalne i identitetske pripadnosti, npr. rasom, siromaštvom i sl.

Ključne reči: transrodno telo, individualizam, hegemonistička muškost, trans žene, marginalizacija, diskriminacija, rodno zasnovano nasilje

Trans u zatvoru

Mršević Z., (2016),
Optimist br 29 HIV epidemija u Srbiji, 23-25
ISSN 2217-6756
COBISS.SR-ID 186184972

Međunarodni Olimpijski komitet o inkluziji transpolnih osoba u sportska takmičenja

Mršević Z., (2015),
Ur., Ivanka Gajić, Sport, zdravlje, životna sredina, 106 – 112
Fakultet za sport, Univerzitet Union – Nikola Tesla, Beograd
ISBN 978-86-6385-009-5

Od prvih naučnih i pravnih koraka u identifikovanju ljudi koji se ne uklapaju u binarnu žensko mušku polno/rodnu podelu proteklo je dosta vremena i desile su se mnoge promene od kojih će u ovom radu biti reči o trendu njihovog uključivanja u sportska tamičenja na ravnopravnoj, nediskriminativnoj osnovi. Kako je i Srbija u procesu sagledavanja potreba za donošenje jednog opšteg Zakona o rodnom identitetu, ta problematika postaje aktuelna i u našoj sredini. Zahtev da sport dosledno bude inkluzivan i nediskriminativan doveo je na početku druge dekade 21. veka do uključivanja transpolnih osoba u sportske aktivnosti, od nivoa koledžskog sporta do olimpijskih igara. Izražena je zabrinutost u pogledu mogućeg, postepenog potiskivanja bioloških žena iz takmičarskog sporta uopšte. Takođe, atraktivnost sportske slave i prateći finansijski aspekti možda mogu da dovedu i do pojave novih „evnuha dvadeset prvog veka“, gonjenih siromaštvom ili zbog pogrešno shvaćenih državnih „interesa“ za promociju na sportskom planu po svaku cenu.

Ključne reči: nebinarni rodni identiteti, trans* osobe, inkluzivnost i nediskriminativnost sportskih takmičenja, Vašingotnska pravila, Štokholmski konsenzus i deklaracija, Odluka Međunarodnog olimpijskog komiteta iz 2011.

Transgender prisoners

Mršević Z., (2016),
Ed., Đorđe Đorđević & others, Archibald Reiss Days, Volume 1, 150-160
Academy of Criminalistic and Police Studies, Belgrade
ISBN 978-86-7020-356-3
COBISS.SR-ID 226081548

The subject is theoretical review of position of transgender persons serving prison sentences. The text aims to raise the level of knowledge about the existence of high exposure to violence and sexual abuse of that group and to offer answers to some of the issues of crucial importance, for example, once when in prison, where they are supposed to be placed, among women or men, and could they upon request, change sex while in prison. The text presents and argues possible legal solutions, relying on legal comparative answers to basic questions of prison accommodation of transgender prisoners: in accordance to their acquired (desired, or wished) rather than to their anatomical, biological gender. How to protect them of violence, how to answer to demands of transgender people to continue hormone treatment started before serving a prison sentence, as well as on their request to begin with the process of gender reassignment process while in a prison. In situation where there is a significant lack of research data documenting involvement of trans issues in the contemporary security studies, it opens a lot of room for improvement in that area. Although it seems easy to continue ignoring penological aspects of transgender issues, failure to discuss raising level of respect for human dignity in the prison system of Serbia would be irresponsible. Especially given that this group, while becoming visible in our society after legalized process of gender reassignment within the health system of the Republic of Serbia, financed by the health funds, at the same time becomes subject of further discrimination and violence.

Key words: Transgender prisoners, gender identity, sex reassignment surgery, hormone treatment, sexual violence, human dignity

Tretman transrodnih osuđenika u Evropi: tertium (genus) non datur

Mršević Z., (2016),
Ur., Đorđe Đorđević, Evropske integracije Tom 3, 443-479
Kriminalističko policijska akademija, Beograd
ISBN 978-86-7020-355-6
COBISS.SR-ID 225803276

The paper analyzes European examples of prison treatment of transgender prisoners. There are differentiated two different categories of transgender convicts: the one which consists of persons who have completed the gender reassignment surgery (sex change), and the second consists of those who in the broadest sense, can be called "preoperative", who in fact are in various stages of hormone therapy. While for the members of the first group mainly there is no doubt to be treated in accordance with their newly gained gender, especially in countries where the transition process include personal documents replacement, the major problem is of those whose gender identity differs from their still completely other anatomy. Their prison treatment is generally not solved by legal regulations. Somewhere the regulations are public policy documents, e.g. in Scotland. In Italy there is one Action Plan and one Ministerial Decree, as well as the practice of some prisons. The article details the cases of treatment of transgender prison convicts in France, Germany and Spain, as models of good intentions and probably of good practices in the make. Examples of Bulgaria and Turkey are listed as negative examples of the lack of any legal regulation which obviously open the way for large scale violence and discrimination against transgender convicts.

Key words: European examples, treatment of transgender prisoners, two different categories of transgender convicts, transition process, Scotland, Italy, Grance, Germany, Spain, Bulgaria, Turkey

Transrodni osuđenici u američkim zatvorima

Mršević Z., (2016),
Revija za kriminologiju i krivično pravo, Vol. 54. no. 1:85-110
Srpsko udruženje za krivičnopravnu teoriju i praksu
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd
ISSN 1820 – 2969
COBISS.SR-ID 116488460

Rezime. Za transrodne osobe se može generalno konstatovati da sve vrste lišenja slobode u pritvorskim i zatvorskim institucijama kao i sabirnim centrima za migrante, predstavljaju ozbiljnu opasnost za njihove živote, fizički i mentalni integritet, ljudsko dostojanstvo i opštu dobrobit. Kako su transrodne osobe postale glasnije u odbrani svoje bezbednosti i svojih prava, američki zatvorski sistem koji smešta osuđena lica po konvencionalnoj binarnoj rodnoj podeli počeo je da se suočava sa brojnim izazovima. Transrodni osuđenici koji su pretrpeli nasilje i maltretman često su smešteni u samice, što je mera, iako namenjena njihovoj zaštiti, u stvari ozbiljna kazna. Izolacija uzima ogroman psihološki danak, a predstavlja i povećan riziku od napada od strane stražara. Otvoreno je pitanje kako da se prilikom smeštaja rešava situacija očigledne kontradikcije između njihove službene rodne pripadnosti i njihove spoljašnjosti i rodnih aspiracija. Otvoreno je i pitanja početka, i/ili nastavka hormonalno operativnog procesa rodnog prilagođavanja za vreme izdržavanja zatvorske kazne. U tekstu se navode test sudske odluke, zakonska rešenja na federalnom nivou i u Kaliforniji, studija nedavnih slučaja, kao i alternativna mogućnost smeštaja transrodnih u GBT čaure, tj. posebna zatvorska krila namenjena transrodnim ženama i gejevima.

Ključne reči: transrodne žene u zatvoru, hormonska terapija, test sudske presude, seksualno nasilje, GBT čaure, Rikers Ajlend

Comparative change in the legal status of transgender persons

Mršević Z., (2016),
Facta Universitatis, Vol. 14. no. 1: 115 – 132
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja Beograd
University of Niš, Niš
ISSN 1450-5517 (print)
ISSN 2406-1786 (online)
COBISS.SR-ID 138066439

The experiences of other countries from around the world, show that there is no only one and the same, everywhere applicable scenario of legal changes in terms of regulating the status of transgender people. The process most commonly begins by providing gender reassignment hormonal surgery procedures, which necessarily are followed by legal recognition of newly gender identity. The next step necessarily implies the need to enact legislation to regulation the so-called social gender or gender identity, according to the right to self-determintation of transgender persons, which is unrelated to previously undertaken medical treatment and gender reassignment surgery. Some countries have gone far in implementation of this third step, while others have not taken even not the first steps. Notably, different initiatives and events may be observed worldwide, many of which constitute the necessary “first steps” aimed at increasing the social acceptanced of gender diveristy. These steps may seem small and insufficient, but they are actuallt huge and significant in breaking the sanctity of the binary gender division and accepting specific transgender individuals. All steps are based on the need to protect all people, incuding transgender people from discrimination, violence, different forms of victimization, and other impacts of neglecting gender identity. Once gender identity becomes legally protected, it is possible to gradually build procedures and other types of legal protection mechanisms designed for all people whose gender identity differs from the rigid binary division into women and men, as the only identity options. In Serbia there is still a significant lack of legal regulations of status of transgender persons, which implies that there is much room for improvement in this area. While it would be easy to keep ignoring this issue, it would be irresponsible to exclude transgender persons from analysis of social phenomena involving marginalization and victimization.

Key words: transgender, gender identity, gender mark change in identification documents, first steps

Transgender women in prisons

Mršević Z., (2016),
Ed., Ivana Stevanović Krivične i prekršajne sankcije i mere, str. 259 – 269
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja Beograd
ISBN 978-86-83287-90-1
COBISS.SR-ID 223617548

This paper deals with transgender women who, because their personal documents marked them as male, have been placed in men’s penitentiaries, in which they are possibly exposed to violence and sexual abuse. The obvious discrepancy between their outer presentation as women and their identification documents, by which transgender women are officially still listed as male, requires a search for solutions as to their specific treatment in the prison system. This paper aims to compare legal models of best practices, as well as answer basic questions on accommodating transgender women according to their desired gender identity, their protection from violence, responding to the need of transgender women to continue hormone treatment started prior to beginning their prison sentence, and their application to begin the process of gender reassignment surgery while serving their sentence. The paper focuses on various solutions to protect the human rights and dignity of this specific prison population, such as separated wards – for example, GBT pods for their protected housing – or protective, non-discriminatory treatment within general prison population.

Keywords: trans women in prison, sexual violence, human rights of transgender women, special prison wards – GBT pods, protective treatments, Rickers Island, Solicciano

Laki Edi – transrodni Viking

Mršević Z., (2014),

http://www.transserbia.org/resursi/biblioteka/636-laki-edi-transrodni-viking

Transseksualne osobe i porodica - između diskriminacije i inkluzije

Mršević Z., (2013),
Temida, vol 16, 2 : 57-73
Ključne reči: transseksualne osobe, porodični odnosi, brak, roditeljstvo, Evropski sud za ljudska prava, Evropski sud pravde, pravni status, načelo relevantnosti novostečenog pola, načelo pravnog kontinuiteta

Kriminalci ili žrtve kriminalaca – transseksualne osobe
Criminals of victims of crime – transsexuals

Mršević Z., (2011),
Revija za kriminologiju i krivično pravo, vol. 49, 2/3 : 341-356.
ISSN 1820-2969
COBISS.SR-ID 116488460

Promena pola iz medicinskih razloga
Medical reasons for sex reasignment

Mršević Z., (2011),
Ed. Stevan Lilić, Perspektive implementacije evropskih standarda u pravni sistem Srbije. 271 – 283.
CIP –340.137(4-672EU:497.11)(082)
ISBN 978-86-7630-341-0

Pravni i politički aspekti transseksualnosti

Mršević Z., (2012),
Zbornik predavanja Pravo i politika, vol V, 1:64-81
Fakultet za evropske pravno političke studije, Novi Sad
ISSN 1820-7529UDK 34 (32)

Presude Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu u korist transseksualnih osoba

Mršević Z., (2012),
Strani pravni život, vol 54, 2: 332-348
Institut za uporedno pravo, Beograd
ISSN 0039-2138
COBISS.SR-ID 86244103

Transpolne osobe u međunarodnim sportskim takmičenjima - Transsexual persons in international sport competitions

Mršević (2013),
Strani pravni život, vol 55, 1: 134-150
Institut za uporedno pravo, Beograd
ISSN 0039 21 38
COBISS.SR-ID 86244103

Ljudska prava

Security as a prerequisite of freedom - (not)efficiency of criminal law protection 201-217

Mršević Z., 2017
In: Sloboda, bezbednost pravo na privatnost. Zbornik radova.
Ed: Zoran Pavlović
Novi Sad: Pokrajinski zaštitnik građana i
Beograd: Institut za kriminološka i sociološka istraživanja
ISBN 978-86-89417-04-3 (PZG)
ISBN 978-86-80756-97-3 (IKSI)
COBISS-SR-ID 318285575

The paper presents an analysis of recent cases of publicly and privately committed homophobic and transphobic violence against LGBT people in Serbia, resulting in essential limitation of personal security, and consequently, reduced freedom and basic rights of the members of this population. Physical violence against persons of non-traditional sexual orientation and non-binary gender identity, as well as hate speech in public discourse, and on the other hand, the impunity of those who committed these acts are the main reasons why a large number of LGBT people live in fear for personal safety, significantly reduced movements, communications, educations and professional aspirations, while conducting a "double" life, and fearing of further victimization, does not report hate crimes cases. Although the Criminal Code contains Article 54a stipulating hate speech and hate crime as aggravating circumstances, to date there has been no one sentenced with a call to that provision.

Key words: Personal safety, reduced freedom, hate motivated crime, hate speech, impunity of perpetrators, nobody sentenced

Jurisprudencija 21. veka – mehanizam za ostvarivanje bolјeg društva 177-193

Mršević Z., 2017
U: „Ukaluplјivanje“ ili prekoračenje granica. Društvene nauke u savremenom dobu
Ur: Goran Bašić, Mirjana Rašević
Beograd: Institut društvenih nauka
ISBN 978-86-7093-196-1
COBISS-SR-ID 251296012

U ovom radu prezentira se analiza uloge i doprinosa teorije prava (jurisprudencije) u izgradnji bolјeg društva 21. veka. Ako širenje lјudskih mogućnosti koje pružaju medicinske, tehnološke, informatičke i druge nauke, ne prati razvoj odgovornosti, i u vezi s tim na pravnoj teoriji zasnovana adekvatna i blagovremena pravna regulativa, negativne posledice po društvo i pojedince mogu anulirati sve dobrobiti takvog napretka. Zato se od pravne teorije 21. veka očekuje da artikuliše solidnu osnovu za normativne odgovore u vidu zakona, podzakonskih normativa, javnih politika, strategija, društvenih planova, i slično. Kao paradigmatične ilustracije, u radu se analiziraju dve tipične pojave današnjice: transrodnost i surogat materinstvo. Obe su ušle u praksu zahvalјujući napretku biomedicinskih nauka, da bi tek dosta godina kasnije počele da na osnovama (uglavnom levičarske) jurisprudencije dobijaju normativno regulativne okvire, iako još uvek daleko od univerzalne prihvaćenosti. Autorka na kraju ukazuje da samo saradnja jurisprudencije sa više grana društvenih nauka i njihova sinergija omogućuje da njihove energije i dostignuća mogu da budu efikasniji u pogledu postizanja neophodne dobrobiti za čovečanstvo.

Ključne reči: OEBS/ODIHR standardi za slobodu javnog okupljanja, Smernice za slobodu javnog okupljanja, projekat „Posmatranje javnog okupljanja“ Misije OEBSa u Srbiji i ODIHRa

OEBS/ODIHR standardi regulisanja javnog okupljanja - primer Srbije

Mršević Z., 2015
Urednice Mina Zirojević, Vesna Ćorić
U: ČETRDESET godina od potpisivanja helsinškog završnog akta = 40 years since the signing of the Helsinki final act, str 449- 465
Institut za uporedno pravo. Beograd
ISBN 978-86-80186-10-8
COBISS.SR-ID 301147655
.SR-ID 301147143

U ovom tekstu prezentirani su OEBS/ODIHR standardi regulisanja slobode javnog okupljanja, s obzirom na potrebu konstatovanja njihove sadržine i relevantnosti primene u Srbiji. Ono što podvlači interes za detaljnim upoznavanjem s tim standardima je činjenica višegodišnjeg kontinuiranog odstupanja u domaćoj praksi od međunarodnih standarda za slobodu javnog okupljanja a o čemu redovno izveštavaju nevladine organizacije za ljudska prava (posebno Beogradski centar za ljudska prava i Jukom), kao i nezavisne institucije, Poverenica za zaštitu ravnopravnosti, Zaštitnik građana i Ustavni sud. Interes za OEBS/ODIHR standarde koji regulišu slobodu javnog okupljanja je posebno prisutan ove, 2015. godine kada Srbija ima ulogu predsedavajuće države OEBSa. Naime, jedan od osnova kredibiliteta OEBSa je ostvarivanje liderstva na osnovu sopstvenog primera, tako da država koja predsedava OEBSom, ima podvučenu potrebu da i sama dosledno poštuje osnovne vrednosti Helsinškog finalnog akta i druge OEBS obaveze. Svrha ovog teksta je dakle, da ukaže pravce kojim bi trebalo da se kreće konačno usaglašavanje oblasti slobode javnog okupljanja sa OEBS/ODIHRovim, ali preko njih i drugim međunarodnim standardima na koje se ti standardi oslanjaju.

Ključne reči: OEBS/ODIHR standardi za slobodu javnog okupljanja, Smernice za slobodu javnog okupljanja, projekat „Posmatranje javnog okupljanja“ Misije OEBSa u Srbiji i ODIHRa

Measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation in Serbia for the years 2013, 2014 and 2015.

Mršević Z., 2015
Ed. Jovanka Todorovic, In: Report on implementation of the Recommendation CM/Rec(2010)5 of the Committee of Ministers to member states on measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation or gender identity in Serbia for the years 2013, 2014 and 2015, str 7 – 66
Labris. Belgrade. Ilga Europe, Brussels

O Strategiji prevencije i zaštite od diskriminacije.
On Strategy of prevention and protection against violence.

Mršević Z., (2014)
Temida, vol 17, 2: 45-64.
ISSN : 1450-6637
DOI: 10.2298/TEM1402045M
COBISS.SR-ID 140099335

Ključne reči: Strategija prevencije i sprečavanja diskriminacije, razlozi i podsticaji za donošenje, primena, monitoring

Vodeći časopis nacionalnog značaja M51