Najnovije

Fenomenologija nasilja
Rodna ravnopravnost
Žene i mediji
Grafiti
Prava transrodnih osoba
Ljudska prava

Fenomenologija nasilja

Navijačko nasilje: incidenti ili rituali

Mršević Z., (2016),
Ur: Aleksandar Zeković, Bezbjednost i osnovna prava: dimenzije i perspektive sigurnosti LGBT osoba, 11 – 26
Vlada Crne Gore (Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava), Podgorica
ISBN 978-9940-9591-4-2 (Savjet za građansku kontrolu rada policije)
ISBN 978-9940-9610-5-3 (Ministarstvo unutrašnjih poslova)
ISBN 978-9940-633-10-3 (Ministarstvo za ljudska i manjinska prava)
COBISS.CG-ID 31844880

Slučajevi nasilja navijača pogrešno je nazivati „incidentima“ jer nisu sporadičnog karaktera, već se radi o redovno ponovljenim događajima, tipizirano profilisanih aktera i scenarija, prihvaćenih i podržanih od strane mnogih društveno uticajnih subjekata. Autorka je imajući u vidu sve okolnosti nasilja navijača, te slučajeve okarakterisala kao rituale s obzirom da se dešavaju u sistemu društveno prihvaćenih, štaviše, podržanih, ritualizovnih oblika odnosa i ponašanja vezanog za sport i ulogu organizovanih navijačkih grupe.

Ključne reči: navijačko nasilje, incidenti, rituali, društveno podržani odnosi, vandalizovane komunalne i privatne imovine, huliganizam

Ritualni karakter sportskog nasilja

Mršević Z., 2015
The ritual characted of sport violence
Ed., Branko Bošković, U: Menadžement bezbednosti sportskih takmičenja - Prevencija nasilja i nedoličnog ponašanja na sportskim borilištima, str 6 – 12
Fakultet za sport, Beograd i Nacionalna sportska akademija “Vasil Levski“, Sofija, Bugarska
ISBN 978-86-6385-005-7
COBISS.SR-ID 214616844

Violence against LGBT persons

Mršević Z., 2015
Nasilje protiv LGBT osoba
ed., Dragana Kolarić, u Dani Arčibalda Rajsa. Tom II , str 295 – 303
Kriminalističko policijska akademija, Beograd
ISBN 978-86-7020-320-4
ISBN 978-86-7020-190-3

Navijači i publika sportskih manifestacija kao glavne žrtve sportom izazvanog nasilja

Mršević Z., 2015
Temida, vol 18, 1: 75- 96
ISSN 1450 6637
U tekstu se analizaju uzroci i mehanizmi viktimizacije sportskim nasiljem, kao i tipologija žrtava i odgovornih aktera sportskog nasilja. Cilj rada je da se, kroz analizu pojedinih situacija ritualizovanog sportskog nasilja, ukaže na činjenicu da do stradanja žrtava sportskog nasilja dolazi u sistemu ritualizovnih oblika odnosa i ponašanja vezanih za sport i organizovane navijačke grupe, kao i da su žrtve najbrojnije među samim navijačima i publikom. Tekst sadrži pregled različitih vrsta rituala sportskog nasilja koji rezultiraju viktimiziranjem pojedinaca ili grupa.
Ključne reči: žrtve, sportsko nasilje, nasilje gomile, rituali, društvo integriteta sa mehanizmima prevencije nasilja

Ritualna priroda fudbalskog nasilja

Mršević Z., 2015
The ritual character of football violence
ed., Dragana Kolarić, u Suprotstavaljanje savremenim oblicima kriminaliteta – analiza stanja, evropski standardi i mere za unapređenje, Tom 1, str 253 – 267
Kriminalističko policijska akademija, Beograd
ISBN 978-86-7020-322-8

Nasilje nad ženama u islamskoj kulturi i uloga policije u zaštiti žrtava

Mršević Z., Spasic D., 2015
Ed Jovan Ćirić, Velibor Džomić, Miroljub Jeftić
In Religija, politika pravo, str 541-570
Institut za uporedno pravo, Mitropolija Crnogorsko-primorska, Centar za proučavanje Religije i versku toleranciju. Beograd
ISBN 978-86-80186-05-4
COBISS.SR.-ID 217514252

Porodično nasilje i odbacivanje LGBT dece u Srbiji

Mršević Z., 2015
Bezbednost, Vol LVII, 1: 87-104
YU ISSN 0409-2953
UDK – 364.632-053.2:616.89-008.442.36 053.2

Ambijent roditeljske porodice LGBT dece

Mršević Z., 2015
Ambience of parental families of the LGBT children
Ed., Isidora Jarić, U: Politike roditeljstva: iskustva, diskursi i institucionalne praksestr. 81 – 100
Filozofski fakultet, Univerziteta u Beogradu.
ISBN 978-86-88803-94-6 (FF)
COBISS.SR-ID 214341388

Rituali sportskog nasilja

Mršević Z., (2014)
Revija za kriminologiju i krivično pravo, vol. 52, 2: 9-33.
Srpsko udruženje za krivičnopravnu teoriju i praksu. Beograd.
ISSN 1820-2969

U ovom tekstu autorka polazi od shvatanja da su se određena ponašanja koja sva spadaju pod zajednički naziv sportsko nasilje, tokom procesa dugog više decenija, ritualizovala, odnosno formirala od sporadičnih, spontanih pojava, u dobro organizovane društvene rituale. Originalan pristup sportskom nasilju kao jednom od vidova rituala današnjice, omogućava pre svega uvid u postojanje društvenh interesa koji ih, sa stanovišta društvene prihvaćenosti i funkcionalnosti, čine opravdanim i prihvatljivim za mnoge, kako one vidljive, tako i one manje vidljive ili nevidljive aktere koji deluju iz senke. Izlaganje o ritualima sportskog nasilja autorka je podelila u tri grupe: 1) ritualno nasilje u vezi sportskih takmičenja: Rituali nasilničkog navijanja, Ritualno podržavanje nasilničkog ponašanja sopstvenog tima, Ritualno vređanje i provociranje protivnika, Ritualne masovne tuče policije i navijača na tribinama, Ritualno sučeljavanje rivaliziranih navijačkih grupa, dogovorene masovne tuče, organizovanje “vrućeg gostoprimstva”, Ritualno “dokazivanje” na protivničkoj teritoriji izazivanjem incidenata, Ritualno samoeksponiranje, egzibicionizam; 2) rituali nasilja unutar navijačke grupe: Ritualno funkcionisanje navijačke grupe, Ritualno funkcionisanje vođe navijačke grupe, Ritual inicijacije novih članova navijačke grupe, Ritualna teritorijalnost navijačke grupe; i 3) rituali spoljašnjeg omogućavanja nasilja navijačkim grupama: Ritualna podrška klubova navijačkim grupama, Ritualna podrška medija „svojima“, Ritualno političko instrumentalizovanje navijačkih grupa, Ritualno ujedinjavanje rivalskih navijačkih grupa.Autorka zaključuje na kraju da pošto su svi aspekti sportskog nasilja zapravo rituali, i kao takvi neraskidivi deo društva, da su potrebne adekvatnije društvene politike od trenutno postojećih.

Ključne reči: sportsko nasilje, rituali, navijačke grupe, funkcionalnost rituala, ritualiziranje kao privilegovanje, spoljni akteri podrške

Šest mitova o sportskom nasilju 1 str. 45-60

Mršević Z., (2014)
U: Zbornik Instituta za kriminološka i sociološka istrazivanja.
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja. Beograd.
ISSN 0350-2694. - God. 33, br. 1 str. 45-60
343.97:[343.343.3:796.093
COBISS.SR-ID 212380940​

U tekstu se suočavaju šest mitova (zabluda, netačnih tvrdnji) o sportskom nasilju sa činjenicama koje ih negiraju. Radi se o mitovima: nasilje i sport „normalno“ idu zajedno; sportsko nasilje se sprečava savremeno konstruisanim stadionima; da bi se suzbilo navijačko nasilje, treba i kod nas primenti engleske metode represije protiv njih; tipičan navijač huligan je mladi muškarac koji se teško uklapa u društvo; u klubovima su koreni navijačkog huliganizma; potrebna je detaljnija zakonska regulativa nasilja u sportu i strože sankcionisanje navijača. Autorka kao ilustraciju navodi osim teoretskih radova i obiman medijski materijal. Posebna pažnja je poklonjena TV serijalu Insajder koji je javnim iznošenjem činjenica, ukazao na prave korene i uzroke sportskog nasilja. Takođe se kao relevantni izvori navode iskustva bivših fudbalera, sociologa sporta, kriminologa i drugih stručnjaka.

Ključne reči: mitovi o sportskom nasilju, fudbal, organizovani navijači, huligani, kriminalci, uticaj politike, kontroverzni biznismeni, nekažnjivost navijača, fudbalski klubovi.

Nasilje dominacije i bogaćenja: neoliberalna ili solidarna Evropa, 138-148. Violence of domination and acquisition of wealth: Neo Liberal Europe or European Solidarity

Mršević Z., (2014)
Ed., Veselin Vukotić, Danilo Šuković, u (Anti)liberalizam i ekonomija
Institut društvenih nauka, Beograd
ISBN: 978-86-7093-152-7
COBISS.SR-ID 207396108

Surove imovinske nejednakosti su najveći izazov za današnji svet koje mogu dovesti do ozbiljnih poremećaja u odnosima kako među državama, tako i unutar njih, uz mogući porast nasilja i nepredvidivih scenarija. Globalizam je iznuren, a Evropa je dostigla kritičnu tačku razvoja. Pred Evropom je ili moguća dezintegracija ili prilika da ostvari mnogo dublju unutrašnju integraciju. Kao i uvek kada je bila u recesiji ili krizi, tako i sada, Evropa mora da se okrene razvoju, mora da podstiče one sektore koji su zalog za sigurnu budućnost, obrazovanje, nauku, socijalno odgovorne države. Ona ne sme isključivo da se usmeri na sasecanje deficita i na mere štednje i mora da ulaže u inovacije u infrastrukturu, u rast i razvoj. Istovremeno mora da održi i razvija evropski ekonomski i socijalni model kome teže milioni ljudi u svetu. Treba da povede više računa o svojim troškovima, da se prilagodi vremenu, ali nikako ne sme da izgubi ono što je njena suština, ravnopravnost, pravda, socijalnu sigurnost, solidarnost. U radu se upozorava na strukturalnu postojanost nasilja, kristaliziranog u ekonomskim i političkim odnosima, manifestovanog u pojavnim oblicima pretećeg nasilje neoliberalizma. Kao vizija Evrope evropskih građana u radu se predstavljaju dve suprotstavljene opcije i zaključuje se argumentima u prilog neophodnosti solidarnosti.

Ključne reči: Strukturalno nasilje, nezaposlenost, korupcija, dužnička kriza, Sjedinjene države Evrope, antievropsko raspoloženje, relativna konačnost evropskog projekta, regionalni separatizmi

Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14

Medijsko izveštavanje o femicidu
Femicid in media

Mršević Z., 2014
Temida, vol 17, 1: 81-96.
ISSN : 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335

Mediji u Srbiji femicid objašnjavaju obično siromaštvom i alkoholizmom. To su rodno slepa i društveno stereotipna objašnjenja zato što zanemariju postojanje rodnog aspekta muškog nasilja nad ženama i ne problematizuju njegovu društvenu „dozvoljenosti“. Femicid se tako predstavlja kao nepredvidljivi incident a ne kao predvidljiv nastavak i tragično finale dugotrajnog muškog nasilja nad ženama koje kao takvo postoji kao deo tradicionalnih rodnih uloga i odnosa. Mediji previđaju da alkohol i siromaštvo mogu samo da intenziviraju postojeće, široko prihvaćene odnose dominacije muškaraca i podređenosti žena. Medijski izveštaji po pravilu nisu zašli dublje u problematiku društvenog i institucionalnog konteksta u kome se dešava dugotrajno nasilje koje prethodi femicidu. U medijima se takođe nikada ne kritkuje ni ono poznato „nemešanje u privatne stvari“ od strane bliskih srodnika, okoline, preko suseda i ostalih lica upoznatih sa nasiljem u konkretnoj porodici koje je, eskalirajući neometano ni od koga, dovelo do femicida, odnosno ubistva žene, žrtve višegodišnjeg nasilja.

Ključne reči: Femicid, mediji, porodično nasilje, rodne uloge, neadekvatno i neblagovremeno reagovanje institucija, nemešanje okoline

Nasilje nad ženama u islamskoj kulturi
Violence against women in Islam culture

Mršević Z., 2014
Ed. L. Kron, u Prestup i kazna: de lege lata et de lege ferenda 117-132
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd
ISBN 978-86-83287-78-9
COBISS. SR –ID 207548684

Ženoubistvo i samoubistvo ubice

Mršević Z., 2013
Revija za kriminologiju i krivično pravo, vol. 51, 3:69:84
ISSN 1820-2969
UDK 343.61-058.83-055.2
Ključne reči: femicid, samoubistvo ubice, domaće nasilje, motivi samoubistva ženoubice, prevencija domaćeg nasilja kao prevencija femicida

Femicid

Mršević Z., 2013
Pravo i politika vol VI, 1: 51-69
ISSN 1820-7529
UDK 34 (32)
Ključne reči: femicid, rodno zasnovano nasilje, ubistva žena u porodično partnerskom kontekstu, hegemonistička muškost, femicid praćen samoubistvom ubice

Žrtve vršnjačkog nasilja - Victims of peer violence

Mršević Z., 2013
Temida vol 16, 1: 71-92
ISSN 1450-6637 = Temida (Srpsko izd.)
COBISS.SR-ID 140099335

Kriminologija vršnjačkog nasilja
Criminology of peer violence

Mršević Z., (2012),
Ur., dr Goran Marković,
Prava djeteta i ravnopravnost polova - između normativnog i stvarnog, 319-342
Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Istočno Sarajevo.
ISBN 978-999-38-57-25-9

Rodna ravnopravnost

Mehanizmi delovanja intersekcionalnosti, 127 – 146

Mršević Z., (2016),
Srpska akademija nauka i umetnosti i Institut društvenih nauka
U: Stanje i perspektive multikulturalizma u Srbiji i državama regiona
(SITUATION AND PROSPECTS OF MULTICULTURALISM IN SERBIA AND COUNTRY REGION).
Ur: Goran Bašić
ISBN 978-86-7025-710-8
ISBN 978-86-7093-169-5

Koncept "intersekcionalnosti" obuhvata interaktivnost ukrštenih, kombinovanih društvenih, identitetskih statusa/pripadnosti kao što su nacionalnost, religija, rasa, klasa, ali gde se uvek kao neophodni element nalazi prisutna komponenta rodne pripadnosti. Koncept intersekcionalnosti omogućuje uvažavanje rodno zasnovanih aspekata, statusa i iskustava u kombinaciji sa drugim identitetskim elementima. Zbog postojanja više savremenih značenja intersekcionalnosti, definisan je pojam, mapirano je poreklo, evolucija i vrste intersekcionalnosti, prezentirana je pravna zasnovanost u međunarodnom javnom prostoru UNa i EUa, mehanizmi diskriminativnog delovanja, kao i primena tog koncepta u procesima društvenih promena. Na taj način je ono, što je možda izgledalo kao dvosmislena ideja, učinjeno i u našem istraživačkom diskursu realno prisutnim konceptom, konkretnim i samim tim, primenljivijim u praksi koncipiranja javnih politika.

Ključne reči: intersekcionalnost, ukršteni identiteti, uvek prisutna rodna komponenta, poreklo, evolucija, vrste, diskriminišući mehanizmi delovanja, društvene promene, javne politike

Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14

Intersekcionalna analiza rodnih aspekata integralne bezbednosti

Mršević Z., (2016),
Ur: Božidar Forca, Činioci integralne bezbednosti Republike Srbije, 211 -226
Fakultet za poslovne studije i pravo
Fakultet za strateški i operativni menadžment
Univerziteta „Union – Nikola Tesla“ u Beogradu
ISBN 978-86-87333-74-1

Autorka analizira uticaj intersekcionalnosti na bezbednost. Koncept roda kao izolovane kategorije analize, evoluirao je ka konceptu roda ukrštenog sa drugim kategorijama identiteta u svrhu razumevanja specifične intersekcionalne neravnopravnosti i izloženosti bezbednosnim rizicima usled višestruke diskriminacije. Ukazuje se da je esencijalistički monolitno konstruisana kategorija rodne pripadnosti neprecizna i da netačno tretira sve žene kao homogenu grupu. Prilikom identifikovanja i analiziranja pripadnosti pojedinim nebezbednim grupama, uočavaju se one grupe žena koje pripadaju u više nebezbednih grupa, koje se nalaze u situaciji povećane ukupne nebezbednosti. U radu se analiziraju nebelačke žene, izbeglice/migrantkinje, transrodne žene i žene starije životne dobi. Preporučuje se povećano učešće žena kao akterki društvenih promena na svim nivoima.

Ključne reči: intersekcionalnost, bezbednosni rizici, višestruka diskriminacije, nebelačke žene, izbeglice/migrantkinje, transrodne žene, žene starije životne dobi

Diskriminacija žena u sportu

Mršević Z., (2016),
Sport i biznis, vol 2016, 2: 19- 25.
ISSN 2335-0539= Sport i biznis
316.647.8:796-955.2
305-055.2

Žene još uvek često doživljavaju diskriminaciju kada se radi o njihovim mogućnostima bavljenja sportom, kako amaterskim tako i profesionalnim. Ova diskriminacija se manifestuje daljim preovladavanjem stereotipa, nedostatkom rezervnih struktura i struktura podrške za sportistkinje i djevojčice koje pokazuju potencijal u sportu, poteškoćama usklađivanja posla/sporta i porodičnog života, problemom reintegracije na poslu, neadekvatnom medijskoj pokrivenošću ženskih sportova i ograničenom prirodom privatnog finansiranja. Nedostatak žena među sudija u sportu predstavlja posebnu prepreku za postizanje jednakosti žena i muškaraca u sportskim aktivnostima. Bez obzira na napore koje čini Međunarodni olimpijski komitet (IOC), učešće žena sudskim telima je i dalje marginalno u većini zemalja članica Saveta Evrope.

Ključne reči: ženske posrtske aktivnosti, ženski profesionalni sport, negativni stereotipi, broj ženskih sportova, žene sportski funkconeri i sudije, znatno manja sredstva, otac trener

Rodni aspekti savremenih migracija

Mršević Z., (2016),
Ur., Veselin Vukotić, Danilo Šuković, Seobe i razvoj, 203-213
Centar za ekonomska istraživanja Instituta društvenih nauka, Beograd
ISBN 978-86-7093-164-0
COBISS.SR-ID 223311116

U radu se analizira pojava feminizacije migracija, položaj legalnih i ilegalnih migrantkinja, radni uslovi u kojima se nalaze, rodno specifični uslovi azila, izbeglice i žene u nedavnom izbegličkom talasu koji dolazi u Evropu. U svetskim migracijama poslednjih godina je sve više žena kako onih koje žive same, tako i udatih, i često sa boljim obrazovanjem od muškaraca, koje su same otišle u druge zemlje u potrazi za poslom. Među njima su studentkinje univerziteta, akivistkinje različitih društvenih pokreta, poslovne žene, radne migrantkinje. Povećava se i broj žena koje su trafikovane u industriju pružanja seksualnih usluga, one koje se izvoze kao pogodne supruge u programima ugovorenih brakova i one eksploatisane kao nelegalne radnice u domaćinstvima bez pravne ili socijalne zaštite. Mnoge beže od ratova, konflikata i nasilja, ali i tradicionalnih rodnih uloga koji ženama nameću niz ograničenja i nemogućnost slobodnog izbora. Rad u domaćinstvu, generalno, pojavljuje se kao često jedina mogućnost rada za migrantkinje, koliko povoljna (obezbeđuje kakav takav izvor prihoda), toliko i nepovoljna, jer se odvija u sektoru koji karakteriše nedostatak prava i oskudna ekonomska i društvena pokretljivost. Posebno se analizira situacija admolescentkinja i mladih žena.

Ključne reči: Žene u migracijama, ilegalne migrantkinje, socijalna i građanska prava migrantkinja, rodno specifični uslovi za dobijanje azila, žene u izbeglištvu

Nasilje nad ženama u islamskoj kulturi i uloga policije u zaštiti žrtava

Mršević Z., Spasic D., 2015
Ed Jovan Ćirić, Velibor Džomić, Miroljub Jeftić
In Religija, politika pravo, str 541-570
Institut za uporedno pravo, Mitropolija Crnogorsko-primorska, Centar za proučavanje Religije i versku toleranciju. Beograd
ISBN 978-86-80186-05-4
COBISS.SR.-ID 217514252

Milunka Savić – srce Srbije – devet rana, dvanaest odlikovanja i jedan zaborav

Mršević Z., (2014),
Ed., Jovan Ćirić, u Sto godina Prvog svetskog rata., 641 – 649
Institut za uporedno pravo, Beograd.
ISBN 978-86-6411-001-3 (IB)
COBISS.SR-ID 207561740

Milunka Savić je bila heroina Prvog svetskog rata koja je u Balkanske ratove pošla prerušena kao muškarac da zameni svoga brata. Prva junaštva je pokazala već u prvim bitkama, a prve rane, ratni čin i odlikovanja, zadobila je posle bitke na Bregalnici kada je u vojnoj bolnici otkriveno da je žena. Po oporavku, nastavila je svoju ratnu epopeju koja je trajala punih sedam godina, za koje vreme je zadobila devet rana i dvanaest najviših vojnih odlikovanja. Pred njom su bili postrojeni pukovi. U slavu njenog imena podizane su zastave. Njene junačke grudi krasila su najveća srpska i francuska ratna odlikovanja: Karađorđeva zvezda sa mačevima, dva Ordena francuske Legije časti, francuski Ratni krst sa zlatnom palmom, dve zlatne Obilićeve, Albanska spomenica. Sa podvizima je nastavila i u mirnodopsko doba kada je pored svoje kćeri, kao samohrana majka podigla troje ratne siročadi i otškolovala tridesetoro. Odbila je francusku vojnu penziju, ostala je u Srbiji radeći kao čistačica, umrla zaboravljena, bez počasti koje su joj pripadale kao istaknutom nacionalnom heroju. Posle četrdeset godina zaborava, njeni ostaci su preneti u Aleju velikana, a izložba, filmovi, članci planirani spomenici, doprineli su uverenju da ovu legendranu Srpkinju Srbija više nikada neće prepustiti zaboravu.

Ključne reči: ratna heroina, Balkanski ratovi, Prvi svetski rat, Gvozdeni puk, bombaš, devet rana, dvanaest najviših vojnih odlikovanja, Aleja velikana

Young Lesbians and Transgender Girls in Serbia

Mršević Z., (2014),
Ed., M.Adamović, B. Galić, A. Gvozdanović, A. Maskalan,
D. Potočnik, L. Somun Krupalija, in Young women in post-Yugoslav societies: research, practice and policy, 259-284
Institute for Social Research in Zagreb, Human Rights Centre,
University of Sarajevo
ISBN 978-953-6218-56-1 (Institute for Social Research in Zagreb)
ISBN 978-9958-541-12-4 (Human Rights Centre)

Young lesbians and transgender girls suffer a manifold discrimination – discrimination over their sexual orientation/gender identity (as they share the fate of the entire LGBT community, in addition to an even stronger denial of their right to self-determination), as women (exposed to typical forms of discrimination towards women, misogyny, and male violence, coupled with rejection from their mothers, female violence and non-acceptance, and discrimination over their youth (as they suffer all forms of marginalization and belittling because of their age, in addition to ending of their education, difficulties in the labour market and in their search for work).

Keywords: Young lesbians, transgender girls, parental family, school – the educational system, public discourse, sports, necessary changes, Lucky Eddie – the transgender Viking

Women as Experts – Public Disbelief in Women Professionals

Mršević Z., (2012),
Ed., Roswitha Kersten-Pejanic, Simone Rajilic and Christian Voss,
Doing Gender – Doing the Balkans. Dynamics and Persistence of Gender Relations
in Yugoslavia and the Yugoslav successor states,
91-99.
Humboldt University, Berlin, Studies on Language and Culture in Central and Eastern Europe
Verlag Otto Sagner München – Berlin – Washington D.C.
ISSN 1868-2936
ISBN: 978-3-86688-326-0
ISBN (eBook): 978-3-86688-327-7

Medijski pristup rodno zasnovanom nasilju

Mršević Z., (2012),
Temida, vol 15, 1:101:116
Viktimološko društvo Srbije, Beograd
ISSN 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335
UDK 343.98
DOI10.2298/TEM1202101M

Institucionalni odgovor na starenje stanovništva u Srbiji

Mršević Z., (2012),
Ed: V.Vukotić, Stanovništvo i razvoj. 194 – 201
Institut društvenih nauka Beograd
ISBN 978–86–7093–140-4

Mehanizmi za rodnu ravnopravnost

Mršević Z., (2011),
Ed, Dragana Popović, Zbornik predavanja sa kursa Politike rodne ravnopravnosti, 7 - 23
Ženske studije, Beograd
Genero,12/2008 ISSN 1451 2203

Poruke Evrope koje nismo čuli

Mršević Z., (2011)
Ed: V.Vukotić, Balkan i EU. 103 - 111
Institut društvenih nauka, Beograd.
ISBN 978–86–7093–137-4

Žene i mediji

Mediji u Srbiji u 2014 o rodno zasnovanom nasilju: Između stereotipa i zabave

Institut društvenih nauka, Program Ujedinjenih nacija za razvoj
ISBN 978-86-7728-174-8
COBISS.SR – ID 216193292

Analize medija sa stanovišta rodne ravnopravnosti neophodne su u smislu popravljanja delatnog potencijala žena da organizovano utiču na društene promene u pogledu prevencije i smanjivanja nasilja nad ženama. Konstatovanje i analiza odsustva ženske perspektive iz medija, stereotipnosti u medijskom izveštavanju, posebno kada se radi o nasilju nad ženama, kao i prisutna rodna pristrasnost, utiču na smanjenje rodne nejednakosti i povećanje medijske pismenosti i odgovornosti medija.

Ključne reči: Nasilje nad ženama, medijsko izveštavanje, stereotipnost, tabloidizacija, banalizacija nasilja, brutalizacija društva

Medijsko izveštavanje o nasilju nad ženama u 2013, 5-18.
Media reports on violence against women in 2013, 5-18.

Mršević Z., (2014)
Ed., Macanović S, in: Godišnji izveštaj Opservatorije za praćenje nasilja prema ženama 2013. Autonomni ženski centar, Beograd.
ISSN 2460-1166

Ključne reči: femicid, hegemonistički maskulinitet, medijski stereotipi

Rad u tematskom zborniku nacionalnog značaja M45

Medijsko izveštavanje o femicidu
Femicid in media

Mršević Z., 2014
Temida, vol 17, 1: 81-96.
ISSN : 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335

Mediji u Srbiji femicid objašnjavaju obično siromaštvom i alkoholizmom. To su rodno slepa i društveno stereotipna objašnjenja zato što zanemariju postojanje rodnog aspekta muškog nasilja nad ženama i ne problematizuju njegovu društvenu „dozvoljenosti“. Femicid se tako predstavlja kao nepredvidljivi incident a ne kao predvidljiv nastavak i tragično finale dugotrajnog muškog nasilja nad ženama koje kao takvo postoji kao deo tradicionalnih rodnih uloga i odnosa. Mediji previđaju da alkohol i siromaštvo mogu samo da intenziviraju postojeće, široko prihvaćene odnose dominacije muškaraca i podređenosti žena. Medijski izveštaji po pravilu nisu zašli dublje u problematiku društvenog i institucionalnog konteksta u kome se dešava dugotrajno nasilje koje prethodi femicidu. U medijima se takođe nikada ne kritkuje ni ono poznato „nemešanje u privatne stvari“ od strane bliskih srodnika, okoline, preko suseda i ostalih lica upoznatih sa nasiljem u konkretnoj porodici koje je, eskalirajući neometano ni od koga, dovelo do femicida, odnosno ubistva žene, žrtve višegodišnjeg nasilja.

Ključne reči: Femicid, mediji, porodično nasilje, rodne uloge, neadekvatno i neblagovremeno reagovanje institucija, nemešanje okoline

Kvalitativna analiza medijskog izveštavanja o nasilju nad ženama u Srbiji

Beograd, Program Ujedinjenih nacija za razvoj. 165 str.
Autorka koristi kvalitativnu analizu medijskog izveštavanja o nasilja nad ženama komparirajući 2010 sa 2012 godinom. Konstatuje se opravdanost ne malog nezadovoljstvo celokupne ženske javnosti medijskim izveštavanjem o nasilju nad ženama i velika potreba za podizanjem svesti, edukacijom i boljim razumevanjem nasilja nad ženama u medijima. Ova analiza je prva linija otpora stereotipnoj, mizoginoj medijskoj konstrukciji fenomena nasilja nad ženama koja sadrži dobre i loše medijske primere i završava se kompletom preporuka o pravcima edukacije medijskih poslenika za bolje razumevanje prolematike rodno zasnovanog nasilja.
ISBN 978-86-7728-202-8
COBISS.SR-ID 200280332
Ključne reči: Nasilje, žene, mediji, rodni stereotipi, hegemonistički maskulinitet, tolerisano nasilje, femicid, medijsko traženje neposrednih uzroka nasilja, romantizovano nasilje, mediji kao proizvodi i kao proizvođači društvenih odnosa

http://www.rs.undp.org/content/serbia/en/home/library/poverty/kvalitativna-analiza-medijskog-izvetavanja-o-nasilju-nad-enama-u/

Žene u medijima: 2010 u Srbiji
Women representation in media

Mršević Z., (2011),
Ed, Dragana Popović,
Zbornik predavanja sa kursa Politike rodne ravnopravnosti, 69 – 95
Ženske studije, Beograd
Genero,12/2008 ISSN 1451 2203

Medijski pristup rodno zasnovanom nasilju

Mršević Z., (2012),
Temida, vol 15, 1:101:116
Viktimološko društvo Srbije, Beograd
ISSN 1450-6637
COBISS.SR-ID 140099335
UDK 343.98
DOI10.2298/TEM1202101M

Grafiti

The Beauty of graffiti

Mršević Z., (2015),
Ed: Andreea Lazea, Art, Society, and Politics in (Post) Socialism, 147-190
West University, Timisoara
ISBN 978-973-125-470-8

The author presented a series of anonymous interventions in the form of witty “restorations” of the worst hatred contents, funny correspondence, new paintings opposing the hatred, and more beautiful pictures. Thus she discovered the existence of some kind of wild – although unfinished – but certainly attractive, urban beauty. She was faced by the beauty of creation, and it was a moment of enlightenment, when she realised the difference between the power of creativity and violence. The capacity of creativity stood opposed to destruction and violence, actors of creation versus violence as demolition. She opted, naturally, for the power of creation, disagreeing with those who think all graffiti is simply an ugly and unacceptable way of dirtying the city’s spaces and buildings. Graffiti messages expressing anti-Semitism, Territoriality, Right-wing sentiments, Misogyny, Homophobia, etc., belong to the domain of hate. Artistic, Loving, Acknowledging, Images/Murals belong to the domain of beauty, while Left-wing, Football-related, and Politically-oriented pieces are aesthetically neutral and might be placed within beauty or hate domains on an individual case-by-case basis.

Key words: graffiti, artistic graffiti, legal and illegal graffiti, how to combat hate graffiti

Maloletni autori grafita mržnje

Mršević Z., 2015
Juvenile Hate Graffiti Makers
Ed., Ivana Stevanović, U: Maloletnici kao učinioci i žrtve krivičnih dela i prekršaja, str. 205 – 215
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd.
ISBN 978-86-83287-85-7
COBISS.SR-ID 215317516

Grafiti kao lingua franca globalne kulture

Mršević Z., 2015
Graffiti as a lingua franca of global culture
Ed., Veselin Vukotić, Danilo Šuković, u Globalizacija i kultura, str. 198 – 203
Institut društvenih nauka, Beograd
ISBN 978-86-7093-157-2
COBISS.SR-ID 215153676

Kriminologija ulicnih grafita - Criminology of street graffiti

Mršević Z., 2013
Ed.: V. Leposava Kron, Kriminal, država i harmonizacija sa evropskim standardima, 111-124
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd.
ISBN 978-86-83287-67-3
COBISS.SR-ID 198666508

Ulični grafiti - između amnestije naše dece i moralne panike
Street Graffiti – Between Amnesty of Our Children and Moral Panicking

Mršević Z., (2012),
Street Graffiti – Between Amnesty of Our Children and Moral Panicking
Bezbednost, vol. 54, 2:7-22.
Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije, Beograd
UDK 343+351.74/75(05)
YU ISSN 0409-2953
UDK – 003.6.079 : 177.82 : 364.632 – 053.6

Borba protiv grafita mržnje kao deo feminističke eko agende

Mršević Z., (2012),
Ed. Drezgić, R. Ekofeminizam, nova politička odgovornost. 223 – 246t
Univerzitet u Beogradu
Institut za filozofiju i društvenu teoriju
ISBN 978-86-82417-33-0
COBISS.SR-ID 192589324

Prava transrodnih osoba

Trans u zatvoru

Mršević Z., (2016),
Optimist br 29 HIV epidemija u Srbiji, 23-25
ISSN 2217-6756
COBISS.SR-ID 186184972

Međunarodni Olimpijski komitet o inkluziji transpolnih osoba u sportska takmičenja

Mršević Z., (2015),
Ur., Ivanka Gajić, Sport, zdravlje, životna sredina, 106 – 112
Fakultet za sport, Univerzitet Union – Nikola Tesla, Beograd
ISBN 978-86-6385-009-5

Od prvih naučnih i pravnih koraka u identifikovanju ljudi koji se ne uklapaju u binarnu žensko mušku polno/rodnu podelu proteklo je dosta vremena i desile su se mnoge promene od kojih će u ovom radu biti reči o trendu njihovog uključivanja u sportska tamičenja na ravnopravnoj, nediskriminativnoj osnovi. Kako je i Srbija u procesu sagledavanja potreba za donošenje jednog opšteg Zakona o rodnom identitetu, ta problematika postaje aktuelna i u našoj sredini. Zahtev da sport dosledno bude inkluzivan i nediskriminativan doveo je na početku druge dekade 21. veka do uključivanja transpolnih osoba u sportske aktivnosti, od nivoa koledžskog sporta do olimpijskih igara. Izražena je zabrinutost u pogledu mogućeg, postepenog potiskivanja bioloških žena iz takmičarskog sporta uopšte. Takođe, atraktivnost sportske slave i prateći finansijski aspekti možda mogu da dovedu i do pojave novih „evnuha dvadeset prvog veka“, gonjenih siromaštvom ili zbog pogrešno shvaćenih državnih „interesa“ za promociju na sportskom planu po svaku cenu.

Ključne reči: nebinarni rodni identiteti, trans* osobe, inkluzivnost i nediskriminativnost sportskih takmičenja, Vašingotnska pravila, Štokholmski konsenzus i deklaracija, Odluka Međunarodnog olimpijskog komiteta iz 2011.

Transgender prisoners

Mršević Z., (2016),
Ed., Đorđe Đorđević & others, Archibald Reiss Days, Volume 1, 150-160
Academy of Criminalistic and Police Studies, Belgrade
ISBN 978-86-7020-356-3
COBISS.SR-ID 226081548

The subject is theoretical review of position of transgender persons serving prison sentences. The text aims to raise the level of knowledge about the existence of high exposure to violence and sexual abuse of that group and to offer answers to some of the issues of crucial importance, for example, once when in prison, where they are supposed to be placed, among women or men, and could they upon request, change sex while in prison. The text presents and argues possible legal solutions, relying on legal comparative answers to basic questions of prison accommodation of transgender prisoners: in accordance to their acquired (desired, or wished) rather than to their anatomical, biological gender. How to protect them of violence, how to answer to demands of transgender people to continue hormone treatment started before serving a prison sentence, as well as on their request to begin with the process of gender reassignment process while in a prison. In situation where there is a significant lack of research data documenting involvement of trans issues in the contemporary security studies, it opens a lot of room for improvement in that area. Although it seems easy to continue ignoring penological aspects of transgender issues, failure to discuss raising level of respect for human dignity in the prison system of Serbia would be irresponsible. Especially given that this group, while becoming visible in our society after legalized process of gender reassignment within the health system of the Republic of Serbia, financed by the health funds, at the same time becomes subject of further discrimination and violence.

Key words: Transgender prisoners, gender identity, sex reassignment surgery, hormone treatment, sexual violence, human dignity

Tretman transrodnih osuđenika u Evropi: tertium (genus) non datur

Mršević Z., (2016),
Ur., Đorđe Đorđević, Evropske integracije Tom 3, 443-479
Kriminalističko policijska akademija, Beograd
ISBN 978-86-7020-355-6
COBISS.SR-ID 225803276

The paper analyzes European examples of prison treatment of transgender prisoners. There are differentiated two different categories of transgender convicts: the one which consists of persons who have completed the gender reassignment surgery (sex change), and the second consists of those who in the broadest sense, can be called "preoperative", who in fact are in various stages of hormone therapy. While for the members of the first group mainly there is no doubt to be treated in accordance with their newly gained gender, especially in countries where the transition process include personal documents replacement, the major problem is of those whose gender identity differs from their still completely other anatomy. Their prison treatment is generally not solved by legal regulations. Somewhere the regulations are public policy documents, e.g. in Scotland. In Italy there is one Action Plan and one Ministerial Decree, as well as the practice of some prisons. The article details the cases of treatment of transgender prison convicts in France, Germany and Spain, as models of good intentions and probably of good practices in the make. Examples of Bulgaria and Turkey are listed as negative examples of the lack of any legal regulation which obviously open the way for large scale violence and discrimination against transgender convicts.

Key words: European examples, treatment of transgender prisoners, two different categories of transgender convicts, transition process, Scotland, Italy, Grance, Germany, Spain, Bulgaria, Turkey

Transrodni osuđenici u američkim zatvorima

Mršević Z., (2016),
Revija za kriminologiju i krivično pravo, Vol. 54. no. 1:85-110
Srpsko udruženje za krivičnopravnu teoriju i praksu
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd
ISSN 1820 – 2969
COBISS.SR-ID 116488460

Rezime. Za transrodne osobe se može generalno konstatovati da sve vrste lišenja slobode u pritvorskim i zatvorskim institucijama kao i sabirnim centrima za migrante, predstavljaju ozbiljnu opasnost za njihove živote, fizički i mentalni integritet, ljudsko dostojanstvo i opštu dobrobit. Kako su transrodne osobe postale glasnije u odbrani svoje bezbednosti i svojih prava, američki zatvorski sistem koji smešta osuđena lica po konvencionalnoj binarnoj rodnoj podeli počeo je da se suočava sa brojnim izazovima. Transrodni osuđenici koji su pretrpeli nasilje i maltretman često su smešteni u samice, što je mera, iako namenjena njihovoj zaštiti, u stvari ozbiljna kazna. Izolacija uzima ogroman psihološki danak, a predstavlja i povećan riziku od napada od strane stražara. Otvoreno je pitanje kako da se prilikom smeštaja rešava situacija očigledne kontradikcije između njihove službene rodne pripadnosti i njihove spoljašnjosti i rodnih aspiracija. Otvoreno je i pitanja početka, i/ili nastavka hormonalno operativnog procesa rodnog prilagođavanja za vreme izdržavanja zatvorske kazne. U tekstu se navode test sudske odluke, zakonska rešenja na federalnom nivou i u Kaliforniji, studija nedavnih slučaja, kao i alternativna mogućnost smeštaja transrodnih u GBT čaure, tj. posebna zatvorska krila namenjena transrodnim ženama i gejevima.

Ključne reči: transrodne žene u zatvoru, hormonska terapija, test sudske presude, seksualno nasilje, GBT čaure, Rikers Ajlend

Comparative change in the legal status of transgender persons

Mršević Z., (2016),
Facta Universitatis, Vol. 14. no. 1: 115 – 132
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja Beograd
University of Niš, Niš
ISSN 1450-5517 (print)
ISSN 2406-1786 (online)
COBISS.SR-ID 138066439

The experiences of other countries from around the world, show that there is no only one and the same, everywhere applicable scenario of legal changes in terms of regulating the status of transgender people. The process most commonly begins by providing gender reassignment hormonal surgery procedures, which necessarily are followed by legal recognition of newly gender identity. The next step necessarily implies the need to enact legislation to regulation the so-called social gender or gender identity, according to the right to self-determintation of transgender persons, which is unrelated to previously undertaken medical treatment and gender reassignment surgery. Some countries have gone far in implementation of this third step, while others have not taken even not the first steps. Notably, different initiatives and events may be observed worldwide, many of which constitute the necessary “first steps” aimed at increasing the social acceptanced of gender diveristy. These steps may seem small and insufficient, but they are actuallt huge and significant in breaking the sanctity of the binary gender division and accepting specific transgender individuals. All steps are based on the need to protect all people, incuding transgender people from discrimination, violence, different forms of victimization, and other impacts of neglecting gender identity. Once gender identity becomes legally protected, it is possible to gradually build procedures and other types of legal protection mechanisms designed for all people whose gender identity differs from the rigid binary division into women and men, as the only identity options. In Serbia there is still a significant lack of legal regulations of status of transgender persons, which implies that there is much room for improvement in this area. While it would be easy to keep ignoring this issue, it would be irresponsible to exclude transgender persons from analysis of social phenomena involving marginalization and victimization.

Key words: transgender, gender identity, gender mark change in identification documents, first steps

Transgender women in prisons

Mršević Z., (2016),
Ed., Ivana Stevanović Krivične i prekršajne sankcije i mere, str. 259 – 269
Institut za kriminološka i sociološka istraživanja Beograd
ISBN 978-86-83287-90-1
COBISS.SR-ID 223617548

This paper deals with transgender women who, because their personal documents marked them as male, have been placed in men’s penitentiaries, in which they are possibly exposed to violence and sexual abuse. The obvious discrepancy between their outer presentation as women and their identification documents, by which transgender women are officially still listed as male, requires a search for solutions as to their specific treatment in the prison system. This paper aims to compare legal models of best practices, as well as answer basic questions on accommodating transgender women according to their desired gender identity, their protection from violence, responding to the need of transgender women to continue hormone treatment started prior to beginning their prison sentence, and their application to begin the process of gender reassignment surgery while serving their sentence. The paper focuses on various solutions to protect the human rights and dignity of this specific prison population, such as separated wards – for example, GBT pods for their protected housing – or protective, non-discriminatory treatment within general prison population.

Keywords: trans women in prison, sexual violence, human rights of transgender women, special prison wards – GBT pods, protective treatments, Rickers Island, Solicciano

Laki Edi – transrodni Viking

Mršević Z., (2014),

http://www.transserbia.org/resursi/biblioteka/636-laki-edi-transrodni-viking

Transseksualne osobe i porodica - između diskriminacije i inkluzije

Mršević Z., (2013),
Temida, vol 16, 2 : 57-73
Ključne reči: transseksualne osobe, porodični odnosi, brak, roditeljstvo, Evropski sud za ljudska prava, Evropski sud pravde, pravni status, načelo relevantnosti novostečenog pola, načelo pravnog kontinuiteta

Kriminalci ili žrtve kriminalaca – transseksualne osobe
Criminals of victims of crime – transsexuals

Mršević Z., (2011),
Revija za kriminologiju i krivično pravo, vol. 49, 2/3 : 341-356.
ISSN 1820-2969
COBISS.SR-ID 116488460

Promena pola iz medicinskih razloga
Medical reasons for sex reasignment

Mršević Z., (2011),
Ed. Stevan Lilić, Perspektive implementacije evropskih standarda u pravni sistem Srbije. 271 – 283.
CIP –340.137(4-672EU:497.11)(082)
ISBN 978-86-7630-341-0

Pravni i politički aspekti transseksualnosti

Mršević Z., (2012),
Zbornik predavanja Pravo i politika, vol V, 1:64-81
Fakultet za evropske pravno političke studije, Novi Sad
ISSN 1820-7529UDK 34 (32)

Presude Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu u korist transseksualnih osoba

Mršević Z., (2012),
Strani pravni život, vol 54, 2: 332-348
Institut za uporedno pravo, Beograd
ISSN 0039-2138
COBISS.SR-ID 86244103

Transpolne osobe u međunarodnim sportskim takmičenjima - Transsexual persons in international sport competitions

Mršević (2013),
Strani pravni život, vol 55, 1: 134-150
Institut za uporedno pravo, Beograd
ISSN 0039 21 38
COBISS.SR-ID 86244103

Ljudska prava

OEBS/ODIHR standardi regulisanja javnog okupljanja - primer Srbije

Mršević Z., 2015
Urednice Mina Zirojević, Vesna Ćorić
U: ČETRDESET godina od potpisivanja helsinškog završnog akta = 40 years since the signing of the Helsinki final act, str 449- 465
Institut za uporedno pravo. Beograd
ISBN 978-86-80186-10-8
COBISS.SR-ID 301147655
.SR-ID 301147143

U ovom tekstu prezentirani su OEBS/ODIHR standardi regulisanja slobode javnog okupljanja, s obzirom na potrebu konstatovanja njihove sadržine i relevantnosti primene u Srbiji. Ono što podvlači interes za detaljnim upoznavanjem s tim standardima je činjenica višegodišnjeg kontinuiranog odstupanja u domaćoj praksi od međunarodnih standarda za slobodu javnog okupljanja a o čemu redovno izveštavaju nevladine organizacije za ljudska prava (posebno Beogradski centar za ljudska prava i Jukom), kao i nezavisne institucije, Poverenica za zaštitu ravnopravnosti, Zaštitnik građana i Ustavni sud. Interes za OEBS/ODIHR standarde koji regulišu slobodu javnog okupljanja je posebno prisutan ove, 2015. godine kada Srbija ima ulogu predsedavajuće države OEBSa. Naime, jedan od osnova kredibiliteta OEBSa je ostvarivanje liderstva na osnovu sopstvenog primera, tako da država koja predsedava OEBSom, ima podvučenu potrebu da i sama dosledno poštuje osnovne vrednosti Helsinškog finalnog akta i druge OEBS obaveze. Svrha ovog teksta je dakle, da ukaže pravce kojim bi trebalo da se kreće konačno usaglašavanje oblasti slobode javnog okupljanja sa OEBS/ODIHRovim, ali preko njih i drugim međunarodnim standardima na koje se ti standardi oslanjaju.

Ključne reči: OEBS/ODIHR standardi za slobodu javnog okupljanja, Smernice za slobodu javnog okupljanja, projekat „Posmatranje javnog okupljanja“ Misije OEBSa u Srbiji i ODIHRa

Measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation in Serbia for the years 2013, 2014 and 2015.

Mršević Z., 2015
Ed. Jovanka Todorovic, In: Report on implementation of the Recommendation CM/Rec(2010)5 of the Committee of Ministers to member states on measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation or gender identity in Serbia for the years 2013, 2014 and 2015, str 7 – 66
Labris. Belgrade. Ilga Europe, Brussels

O Strategiji prevencije i zaštite od diskriminacije.
On Strategy of prevention and protection against violence.

Mršević Z., (2014)
Temida, vol 17, 2: 45-64.
ISSN : 1450-6637
DOI: 10.2298/TEM1402045M
COBISS.SR-ID 140099335

Ključne reči: Strategija prevencije i sprečavanja diskriminacije, razlozi i podsticaji za donošenje, primena, monitoring

Vodeći časopis nacionalnog značaja M51