Mršević Zorica 2025. Viktimološki aspekti rodne neravnopravnosti obaveznog vojnog roka
U: XV godišnja konferencija Viktimološkog društva Srbije Savremene tehnologije i žrtve: Rizici viktimizacije i mogućnosti za unapređenje društvenih odgovora.
Ur: Jasmina Nikolić. Beograd: Viktimološko društvo Srbije-VDS
ISBN-978-86-82414-04-9
Mršević Zorica 2025. Odgovornost medija za mizogini govor mržnje za vreme studentskih i građanskih protesta – Srbija 2025
U: SRBIJA I REFORMISANJE INSTITUTA ODGOVORNOSTI 8.
Ur: H. Mujović. Novi Sad: Advokatska komora Vojvodine. Beograd: Institut društvenih nauka.
ISBN 978-86-905844-5-1 COBISS.SR-ID 178059785
Mršević Zorica 2025. Covering women during the orthodox liturgy: obligation or custom?
In:Challenges facing religion and the church in postmodern digital society.
Ed: Blagojević Mirko. Silver Lake, Veliko Gradište, 5–6 September 2025. Belgrade: Institute of Social Sciences.
ISBN 978-86-7093-289-0
Mršević Zorica 2025. Vouk kultura i zdravstvena zaštita u Srbiji
U: AKTUELNOSTI MEDICINSKOG PRAVA Teorija, praksa i zakonodavstvo 6.
Ur: Mujović Hajrija. Beograd: Institut društvenih nauka, Novi Sad: Advokatska komora Vojvodine, Glasnik AKV.
ISBN-978-86-905844-3-7 COBISS.SR-ID 165129993
Mršević Zorica 2024. Rodno zasnovano nasilje kao osnov za sticanje izbegličkog statusa – Srbija i standardi EU. 40-41. / Gender-Based Violence as a Basis for Acquiring Refugee Status – Serbia and EU Standards
U: Društvo i strukturno nasilje.
Ur: Sekulić N. Beograd; Institut društvenih nauka i Filozofski fakultet.
ISBN 978-86-6427-336-7 COBISS.SR-ID 158776073
Mršević Zorica, 2024. Pravo na dostupnu i efikasnu zdravstvenu zaštitu ili kako protiv „medicinskih pustinja“? 17-19
U. Aktuelnosti medicinskog prava, teorija, praksa i zakonodavstvo,
Ur: Mujović Hajrija. Okrugli sto, 12. april 2024. Beograd: Institut društvenih nauka, Novi Sad: Avokatska komora Vojvodine.
ISBN 978-86-905844-1-3
Mršević Zorica i Janković Svetlana, 2023. Klimatske promene kao jedan od uzroka globalnih migracija, 142-167
U: KLIMATSKE PROMENE PRAVNI I DRUŠTVENI IZAZOVI.
Ur: Dr Sofija Nikolić Popadić Dr Marko Milenković. Beograd: Institut društvenih nauka.
ISBN 978-86-7093-264-7 COBISS.SR-ID 120495369
Izlaže se neophodnost pravnih promena kao jednom od humanih odgovora na migracije izazvane klimatskim promenama. Postoji globalno razvijena svest da nisu samo politički progoni i oružani sukobi uzrok migratornih kretanja, već i drastično ugrožena egzistencija stanovništva čitavih regija izazvana klimatskim promenama. U svetu je više migranata nego ikada ranije. Mnogi od njih su pobegli od ozbiljno ugrožene egzistencije usled klimatskih promena i njima prouzrokovanih porasta suša, tajfuna, poplava, toplotnih talasa, dezertifikacije, porasta nivoa mora i drugih ekstremnih vremenskih uslova. Klimatske promene se intenziviraju i nisu problem budućnosti, one su već sada tu, i utiču na sve delove sveta ukazujući na odgovornosti čovečanstva za njihovo nastupanja. Pandemija COVID-19 i oružani sukob u Ukrajini prete novim mogućim udaljavanjem od sporazuma o pitanjima klimatskih promena i napuštanja onoga što je na pariskom, glazgovskom i peterburškom skupu teškom mukom dogovoreno. Cilj rada je ukazivanje da klimatske promene nisu samo iza učestalih prirodnih katastrofa, ruiniranih i onemogućenih privrednih aktivnosti čitavih regiona, već i oružanih sukoba koji u njima izbijaju. Uzročno-posledični krug generisanja kontinuiranih talasa izbeglica je tako zaokružen na liniji klimatske promene, prirodne katastrofe, ratovi, devastirane (poljo)privredne aktivnosti, ugrožena elementarna egzistencija stanovništva
Mršević Zorica 2023. Typical methods of violation of human rights in homes for elderly people, 405-418.
In. Elderly People and Discrimination: Prevention and Reaction.
Ed. Prof. Zoran Pavlović. Belgrade: Institute of Criminological and Sociological Research. Novi Sad: Vojvodina Bar Association.
ISBN: 978-86-80756-57-8 [IKSI] ISBN: 978-86-910679-9-1 [AKV] DOI: 10.47152/HRPR2023 COBISS.SR-ID 126981129
state and private homes for the elderly, Serbia, violation of human rights, home as a prison, development of non-institutional care
Mršević Zorica 2023. Govor mržnje i pravo na obrazovanje dece i mladih marginalizovanih grupa, 13.-22.
U: Osma međunarodna naučna konferencija “Društvene devijacije” PRAVO NA ZDRAVLJE I OBRAZOVANJE – UNIVERZALNA LJUDSKA PRAVA.
Ur: Nebojša Macanović. Banjaluka: Centar modernih znanja.
DOI:10.7251/ZCMZ0123013M. ISSN 2566-3224
Polazna teza ovog rada je jednako pravo dece i mladih iz marginalizovanih grupa na obrazovanje koje imaju njihovi vršnjaci svuda na svetu. Kako je marginalizacija iskljuĉenost iz društva uzrokovana diskriminacijom, a govor mrţnje je jedan od oblika verbalne diskriminacije, neophodno je analizirati odnos govora mrţnje i prava na obrazovanje. Govor mrţnje obuhvata sve oblike izraţavanja koji proširuju, podstiĉu, unapreĊuju ili opravdavaju rasnu mrţnju, ksenofobiju, antisemitizam ili druge oblike mrţnje zasnovane na netoleranciji, ukljuĉujući izraţenu netoleranciju agresivnim nacionalizmom i etnocentrizmom, diskriminacijom i neprijateljstvom prema manjinama, migrantima, strancima. Cilj rada je ukazivanje da govor mrţnje u javnom društvenom ambijentu doprinosi širenju govora mrţnje na obrazovne institucije gde moţe da ima posebno negativne efekte. Kod uĉenika mariginalizovanih grupa izaziva strah, nepoverenje, distanciranost, osećaj nepripadnosti, ĉak mrţnje prema školi i drugim institucijama društva. Kod uĉenika većinske pripadnosti izaziva osećaj “dozvoljenosti” iskljuĉujućeg, diskriminišućeg ili ĉak nasilnog ponašanja prema pripadnicima marginalizovanih grupa, ali i tendenciju širenja marginalizacije i na druge razliĉite, nepopularne, siromašnije, slabije. Posledice su izazivanje straha i kod onih koji nisu neposredno ciljani, a koji mogu da strepe od mogućnosti sopstvene viktimiziranosti i marginalizacije u društvenom ambijentu tolerisanog javnog izraţavanja mrţnje i mogućeg nasilja. Zakljuĉuje se da govor mrţnje predstavlja faktor umanjivanja efekata i destrukcije procesa edukacije, što vodi u slabljenje školskog uspeha uĉenika marginalizovanih grupa, njihovog napuštanja školovanja i time njihovu dalju društvenu iskljuĉenost, siromaštvo i celoţivotnu marginalizaciju. Time se ujedno bitno smanjuju ili onemogućuju efekti obrazovanja kao jednog od najvaţnijih sredstava za unapreĊenje integracije i društvene kohezije stvaranjem zajedniĉkog obrazovnog prostora sa jednakim mogućnostima za sve.
Kljuĉne reĉi: govor mrţnje, obrazovanje, deca i mladi marginalizovanih grupa, osećaj društvene nemoći, jednake mogućnosti
Mršević Zorica 2022. Odgovornost za grafite i murale mržnje 28-29
U: Srbija i reformisanje institutta odgovornost.
Ur: Mujović Hajrija.
ISBN 978-86-910679-7-7 COBISS.SR-ID 78020361
grafiti i murali mržnje, odgovornost, društvene tenzije, provokacija, nepopularne manjine, normalizovanje diskriminacije
Mršević Zorica 2022. On Two Neighborhood Churches
In: RELIGION IN THE GLOBAL CRISIS OF LATE MODERNITY.
Ed: Goran Bašić. Belgrade: Institute of Social Sciences.
ISBN: 978-86-7093-254-8 COBISS.SR-ID 69910025
God’s Holy Mother Shroud, St. Anthony, Red Cross Belgrade’s area, Christian interconnection of believers
Mršević Zorica 2022.
U: DRUŠTVENA PRAVDA U POST-KOMUNISTIČKIM DRUŠTVIMA Sabor politikologa, Knjiga sažetaka
Ur: Dušan Pavlović. Beograd: Udruženje za političke nauke Srbije Univerzitet u Beogradu – Fakultet politićkih nauka septembar 2022.
ISBN 978-86-6425-101-3
Mršević Zorica i Janković Svetlana, 2022. Uloga nezavisnih institucija u Srbiji u slučajevima govora mržnje
U: Govor mržnje.
Ur: Zoran Pavlović, Milana Ljubičić. Novi Sad: Pokrajinski Zaštitnik građana. Beograd: Institut za kriminloška i sociološka istraživanja.
ISBN: 978-86-89417-15-9 [PZG] ISBN: 978-86-80756-40-0 [IKSI] COBISS.SR-ID 64789001
Predmet rada je analiza različitih oblika postupanja nezavisnih institucija u pogledu govora mržnje. S obzirom da je govor mržnje vid diskriminatornog ponašanja, najčešće upozorenjima reaguje Poverenik za zaštitu ravnopravnosti, dok Pokrajinski zaštitnik građana redovno javno ukazuje na potrebu tolerancije i podizanja svesti o značaju prevencije i blagovremenog reagovanja na govor mržnje. Prilikom analiziranja položaja posebno osetljivih grupa, u redovnim i posebnim izveštajima, nezavisne institucije takođe kontinuirano konstatuju pojavu govora mržnje koji utiče na porast društvene netolerancije i konfliktnosti. Cilj teksta je ukazivanje na važnost uloge nezavisnih institucija i predočavanje odgovornosti onih koji u javnosti koriste govor mržnje. To se odnosi na javne ličnosti, nosioce političkih funkcija i medije koji ne smeju da budu promoteri netolerancije i mržnje.
Ključne reči: nezavisne institucije, Poverenik za zaštitu ravnopravnosti, Pokrajinski zaštitnik građana, Zaštitnik građana Republike Srbije, govor mržnje, saopštenja, upozorenja, preporuke, promocija tolerancije
Mršević Z. i Janković S., 2021. Klimatske promene i upravljanje migracijama
U: Pravni i društveni odgovori na klimatske promene – novi strateški okvir u Srbiji.
Ur: dr Sofja Nikolić Popadić & dr Marko Milenković. Beograd: Institut društvenih nauka.
ISBN: 978-86-7093-249-4
Ključne reči:migratorna kretanja izazvana klimatskim promenama, pravni odgovori, saradnja EU i Srbije, radne dozvole, putne isprave
Mršević Z., Janković S., 2021. Build Back Better
In:Protection of Human Rights Right to Life,
Ed Zoran Pavlović, Ivana Stefanović, Novi Sad: Provincial Protector of Citizens –Ombudsman & Beograd: Institute of Criminological and Sociological Research.
ISBN 978-86-89417- 13-5PZG 978-86-80756-43-1 IKSI
Ljudski životi su vanrednim situacijama daleko ugroženiji povećanjem multiplikovanih rizika, nego što je to slučaj kada je stanje redovno. Zbog toga je u tekstu podvučena neophodnost usvajanja i primene koncepta “build back better”, što znači uočavanje propusta koji su doveli do ljudskih gubitaka i drugih teških posledica, njihovo poboljšanje, sa kritičkim pogledom unazad, aktivnostima preduzetim u sadašnosti, čime se postiže sprečavanje ili bar ublažavanje, nastupanja posledica vanrednih situacija u budućnosti. Ne radi se samo o poboljšanjima fizičko tehničkog tipa, jer se zajedno sa uočavanjem nedostataka tog tipa, uočavaju i nedostaci u društveno organizacionom, političkom smislu. U pogledu zaštite i spasavanja ljudskih života, posebno je naglašena nužnost predviđanja i prevencija tzv. „crnih labudova“ kao najneočekivanijih disfunkcija, odnosno totalnih „iskakanja iz normale“, ali i oružanih sukoba i prirodnih nepogoda katastrofičnih razmera. Prihvatljiva rešenja nude međunarodni standardi, npr. sadržani u dokumentima Hjogo i Sendai, koji takođe naglašavaju neophodnost dosledne primene koncepta „build back better“. Njegova primena neophodna je u svim fazama vanrednih situacija, za vreme i posle nastupelih događaja tj. u fazi oporavka i rekonstrukcije, sa perspektivom budućeg važenja u preventivi budućih sličnih vanrednih situacija. Naučene lekcije su ujedno najdragocenija osnova primene principa “build back better” kao mogućeg konteksta efikasne zaštite i spasavanja ljudskih života
Ključne reči: Izgradi bolje nego što je bilo, propusti, ljudski gubitci, materijalne štete, kritički pogled unazad, sprečavanje i ublažavanje, crni labudovi, neočekivane disfunkcije
Mršević Z., 2020. Sinovi ubice majki
In: Porodica i savremeno društvo – izazovi i perspektive. Originalni naučni rad.
Ed: Macanović Nebojša. Banjaluka: Centar modernih znanja.
ISBN 978-99976-761-9-1 UDK:159.923:616.89 DOI:10.7251/ZCMZ2001464M
brutalnost matricida, sinovi ubice, neizlečeni zavisnici, psihijatrijski bolesnici, nereagovanje institucija, hegemonistički maskulinitet
Mršević Z., 2020. Depatologizacija trans identiteta, 60-78.
Glasnik Advokatske komore Vojvodine. vol (XCII) 92-1:60-78. Novi Sad: Advokatska komora Vojvodine
ISSN 0017-0933 eISSN 2683-5967 DOI: 10.5937/gakv92-25680
trans i rodno različite osobe, tranfobično nasilje, modifikacije zdravstvene zaštite, lična dokumenta, nova Međunarodnu klasifikacija bolesti – ICD 11
Mršević Z., 2019. Pozorište u Autonomnom ženskom centru
U: Šaputave devojke.
Autorka: Zorica Jevremovuć. Beograd: Centa za medije Ranko Munitić.
ISBN 978-86-6195-161-9 COBISS.SR-ID 277532684
Aambijent za nastanak predstava u okviru feminističkog pozorišta je bila 1997. godina, koja je ušla u korpus ratnih godina na ex-jugoslovenskom prostoru. Autorka je imala zadatak da nađe metod umetničke borbe koji će jednovremeno biti „etički” koliko i „estetički”. I sve mi smo imale sličan zadatak, biti svoja, biti žena, a stvarati i podržavati drugost, prihvatiti druge ljude. Sve mi smo bile neke druge žene koje su radile nešto drugo, nešto, što nije bilo u sprezi sa moći birokratije. Žene su se same organizovale mimo državnih institucija, i činilo im se da u svojim feminističkim grupama mogu sve, i da pozovu na zajedničku akciju koja prevazilazi granice i nacije. Što su i (u)radile. Smatralo se tada da vreme nije bilo za uredan, pristojan pozorišni život. Činilo nam se da ne treba pristati na bilo kakav umetnički eskapizam, a onaj pozorišni je nekako bio najsumnjiviji, kao najgora vrsta kompromiserskog suživota sa mrskim režimom, na ivici otvorene podrške. Posle te dve predstave u Ženskom centru, shvatili smo da je svako vreme odlično za pozorište. I ja nikada više nisam prekinula kontinuitet svog prisustva u pozorištu. Za mene su i danas obe predstave jedan produženi pozorišni događaj. Poruka tih predstava za mene je i danas aktuelna, važeća i jaka: „… Bitno je imati noge u glavi, prave noge! Broj nogu nije važan, bitna je spremnost na trk iznutra!… Biti spreman na let je više nego biti ptica!”
Ključne reči: Žene sa invaliditetom. žensko pozorište, ženska ljubav, ples u invalidskim kolicima
Mršević Z., Janković S., 2019. Zaštita ljudskih prava migrantkinja 35 – 48
Zbornik Instituta za kriminološka i sociološka istraživanja, vol 38 – 2 / Originalni naučni rad
ISSN: 0350-2694
UDK: 305-055.2-054.73
U tekstu se analizira migracija kao rodno diferencirano profilisan fenomen s obzirom da se položaj migrantkinja znatno razlikuje od položaja muškaraca migranata tokom celog migratornog ciklusa. Navode se dokumentovani rodno diferencirani oblici kršenja ljudskih prava migrantkinja u zemljama porekla, zemljama tranzita i zemljama krajnjeg odredišta; specifičnosti u pogledu pravnih migracionih statusa, sektora u koje migriraju, oblika rodno zasnovanog zlostavljanja koje pretrpe gotovo u svim fazama migratornog ciklusa. Izlažu se faktori koji utiču na migraciju žena, okolnosti koje doprinose posebnoj ranjivosti mnogih migrantkinja i njihovom suočavanju sa rodno zasnovanom diskriminacijom kao uzrokom i posledicom kršenja ljudskih prava. Posebna pažnja poklonjena je standardima ljudskih prava i rodne ravnopravnosti, kao i međunarodnim preporukama zaštite ljudskih prava migrantkinja, kojima se promovišu procedure bezbedne migracije i obaveza poštovanja, zaštite i ostvarivanja ljudskih prava žena tokom ciklusa migracije.
Ključne reči: ljudska prava migrantkinja, rodni aspekti migracija, faktori ženske migracije, bezbedna migracija, međunarodni standardi
Mršević Z., 2019. Diskriminacija, roditelji i prijatelji: PFLAG Srbija protiv nasilja u porodici i odbacivanja LGBT dece. 120 – 137.
U: U mrežama drugosti: intersekcionalnost i LGBT aktivizam u Srbiji i Hrvatskoj.
Ur Bilić Bojan. Novi Sad : Mediterran Publishing.
ISBN 978-86-6391-112-3 COBISS.SR-ID 331597831 342.726-055.3(497.11) 342.726-055.3(497.5)
Model inovativnog aktivizma posvećen pružanju podrške roditeljima LGBT dece je PFLAG grupa za razmenu iskustava sa onim roditeljima koji su prihvatili raznolikost svoje LGBT dece. PFLAG (Parents and Friends of Lesbians And Gays) grupa se sastoji od roditelja, porodice i prijatelja lezbejki i gejeva i namenjena je poboljšanju statusa i društvenom prihvatanju LGBT osoba. Okupljanje PFLAG grupe ima za cilj da podrži LGBT osobe radi zastupanja njihovih prava i stvaranja obrazovne prakse u cilju pokretanja pozitivnog stava javnosti prema LGBT osobama. Aktivnosti PFLAG uključuju politički dijalog sa vlastima i nevladinim organizacijama u Srbiji o pitanjima seksualne orijentacije i rodnog identiteta.
Ključne reči: PFLAG grupa, LGBTdeca, roditelji i prijatelji LGBT osoba, društveno prihvatanje LGBT osoba, politički dijalog, aktivnosti, američki početak.
Mršević Z., 2019. Huškački govor kao uvod u zločin mržnje. 105 – 122.
U: Human Rights Protection. Zaštita ljudskih prava.
Ur: Pavlović Zoran, Jovanović Slađana. Novi Sad: Pokrajinski zaštitnik građana – ombudsman
Cobiss.SR-ID 330336007 ISSN 2683-3840
Huškački govor je vrsta govora mržnje koji deluje podsticajno na nasilje i zločin motivisan mržnjom. Radi se o opasnom vidu govora mržnje, jer dolazi od strane, na javno mnjenje uticajnih javnih ličnosti, političkih i verskh lidera, i sastoji se od poruka mržnje, izgovorenog u vreme pojačanih društvenih tenzija i eskalacije društvenih sukoba. Moglo bi se reći da je govor mržnje teorija, a da je zločin mržnje praksa, tj. u praksi sprovedena teorija. Ovaj termin se koristi da inspiriše nasilne manifestacije netolerancije i diskriminacije koje nanose štetu pojedincima, njihovoj imovini i grupama koje same sebe identifikuju kao pripadnike nacionalnih i religioznih manjina, doseljenike, Rome, homoseksualce.
Ključne reči: huškački govor, govor mržnje, nasilje motivisano mržnjom, zločin mržnje
Mršević Z., Janković S., (2018). Challenges of inclusive security, 183-193.
In: Archibald Reiss Days – The VIII International Scientific Conference
Ed: Darko Simović Beograd: Kriminalističko policijska akademija
ISBN 978-86-7020-405-8 ISBN 978-86-7020-190-3
Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14
The inclusion of the security sector in many EU member states has become one of the priorities of the national security of today. The reason for this introduction of inclusive security has been rationally observed as the security interest of countries of diversified compoaition of population, faced with modern security risks. This concept enables women and members of various national and religious minority groups to be included without discrimination, in the security sector of the countries of their citizenship.
Key words: inclusive security, women’s physical security, challenges, risks, experiences: France, USA, disaster risk reduction
Mršević Z., Janković S., (2018) Unmarried Couples in Serbia between the Constitution and the laws. 281 – 293.
In., Yearbook. Human rights Protection “From unlawfulness to legality”
Ed., Zoran Pavlović Novi Sad: Pokrajinski Zaštitnik građana. Institut za kriminološka i sociološka istraživanja
ISBN: 978-86-89417-08-1 (PZG) ISBN: 987-86-80756-14-1 (IKSI)
Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14
The object of the paper is to point out that the Constitutional equalization of the marital and extra-marital unions is not followed by the legal provisions of several laws. The differences cause unequal treatment in use of existential human rights of unmarried couples. The status of the extramarital partners is not recognized by the Labor rights Law, the Inheritance Law, the Law on Pension and Disability Insurance the Law on Personal Income Tax the Law on Property Tax.
Key words: unmarried couples, human rights, surviving spouse, inheritance, family pension, constitution, laws, Constitutional Court decision, unmarried couples in comparative law
Mršević Z., Janković S., (2018) Local knowledge on the local ownership principle in Serbia
In. Facta universitatis: Law and Politics Vol. 16, No 1, 2018, pp. 1-13.
Niš: University of Niš
ISSN 1450-5517 (Print) ISSN 2406-1786 (Online)
Rad objavljen u nacionalnom časopisu M53
This paper presents the way of functioning and implementation of the local ownership principle in situations where the support of local knowledge during the process of establishment of gender equality mechanisms is lacking. The lack of local knowledge production regarding the essence and role of the local ownership principle in the creation of gender equality institutions is permanent in Serbia. Domestic actors became quickly satisfied with the comfortable position of secondary lead stakeholders, with a role of transmitters and users of foreign concepts. They did not take advantage of the opportunities provided by the local ownership principle and did not pretend to take on either the role of creators or of relevant knowledge holders of policy-based public policies and practices.
Key words: international actors, local ownership principle, learning sites, humanitarian industry, gender equality mechanisms in Serbia, transversal policy
Mršević Z., (2018) Shvatanje odgovornosti u judaizmu. 7- 10.
In., Srbija i reformisanje instituta odgovornosti.
Ed., Hajrija Mujović. Beograd: Institut društvenih nauka.
343.222(497.11)(048) 347.56(497.11)(048) ISBN 978-86-7093-211-1 COBISS.SR-ID 269116428
Saopštenje sa skupa nacionalnog značaja štampano u celini, M63
Judaizam sa svojih 613 zapovesti je izuzetno zahtevan sistem u pogledu odgovornosti za ponašanje u svim aspektima života. Izabrane su tri grupe odgovornosti: za nenanošenje boli drugome, odgovornost ko(h)ena (sveštenika) i odgovornost za prirodu (za čuvanje šuma, za buduće generacije, za nemešanje biljnih vrsta).
Ključne reči: judaizam, Tora, nenanošenje boli, ekološka odgovornost, odgovornost ko(h)ena
Mršević Z., 2017. Disaster Risk Reduction – Gender Aspects. 209 – 2016.
U: Na raskršću opresija: intersekcionalnost & LGBT aktivizam u Hrvatskoj i Srbiji
Ur: Bojan Bilić i Sanja Kajinić. Beograd: Centar za kvir studije
ISBN 978-86-918149-3-9 COBISS.SR-ID 252353292
Rad u tematskom zborniku vodećeg nacionalnog značaja M44
Podrška primarne porodice deci seksualne orijentacije i rodnog identeta, koji se razlikuju od većinskog je neophodan faktor u njihovoj socijalizaciji i društvenoj integraciji. Tom cilju pomažu grupe samopomoći PFLAG koji na osnovu iskustva podržavaju roditelje da se bore protiv nasilja i diskriminacije svoje LGBT dece.
Ključne reči: Model inovativnog aktivizma, roditelji LGBT dece, seksualna orijentacija, rodni identitet, interseksionalnost LGBT osoba, prihvatanje sopstvene dece, bezbednost mladih LGBT osoba
Mršević Z., (2017) Jurisprudencija 21. veka – mehanizam za ostvarivanje boljeg društva 177-193
U: „Ukalupljivanje“ ili prekoračenje granica. Društvene nauke u savremenom dobu
Ur: Goran Bašić, Mirjana Rašević. Beograd: Institut društvenih nauka
ISBN 978-86-7093-196-1 COBISS-SR-ID 251296012
Rad u istaknutom tematskom zborniku vodećeg nacionalnog značaja M44
U ovom radu prezentira se analiza uloge i doprinosa teorije prava (jurisprudencije) u izgradnji boljeg društva 21. veka. Ako širenje ljudskih mogućnosti koje pružaju medicinske, tehnološke, informatičke i druge nauke, ne prati razvoj odgovornosti, i u vezi s tim na pravnoj teoriji zasnovana adekvatna i blagovremena pravna regulativa, negativne posledice po društvo i pojedince mogu anulirati sve dobrobiti takvog napretka. Zato se od pravne teorije 21. veka očekuje da artikuliše solidnu osnovu za normativne odgovore u vidu zakona, podzakonskih normativa, javnih politika, strategija, društvenih planova, i slično. Kao paradigmatične ilustracije, u radu se analiziraju dve tipične pojave današnjice: transrodnost i surogat materinstvo. Obe su ušle u praksu zahvaljujući napretku biomedicinskih nauka, da bi tek dosta godina kasnije počele da na osnovama (uglavnom levičarske) jurisprudencije dobijaju normativno regulativne okvire, iako još uvek daleko od univerzalne prihvaćenosti. Autorka na kraju ukazuje da samo saradnja jurisprudencije sa više grana društvenih nauka i njihova sinergija omogućuje da njihove energije i dostignuća mogu da budu efikasniji u pogledu postizanja neophodne dobrobiti za čovečanstvo.
Ključne reči: levičarska jurisprudencija, desničarska jurisprudencija, „zmajeve kočije“, pravni status transrodnih osoba, pravna regulativa surogat materinstva, sinergija društvenih nauka
Mršević Z., (2016) Mehanizmi delovanja intersekcionalnosti, 127 – 146
U: Stanje i perspektive multikulturalizma u Srbiji i državama regiona (SITUATION AND PROSPECTS OF MULTICULTURALISM IN SERBIA AND COUNTRY REGION). Rad u tematskom zborniku vodećeg nacionalnog značaja M41
Ur: dr Goran Bašić. Srpska akademija nauka i umetnosti i Institut društvenih nauka
ISBN 978-86-7025-710-8 ISBN 978-86-7093-169-5
Koncept “intersekcionalnosti” obuhvata interaktivnost ukrštenih, kombinovanih društvenih, identitetskih statusa/pripadnosti kao što su nacionalnost, religija, rasa, klasa, ali gde se uvek kao neophodni element nalazi prisutna komponenta rodne pripadnosti. Koncept intersekcionalnosti omogućuje uvažavanje rodno zasnovanih aspekata, statusa i iskustava u kombinaciji sa drugim identitetskim elementima. Zbog postojanja više savremenih značenja intersekcionalnosti, definisan je pojam, mapirano je poreklo, evolucija i vrste intersekcionalnosti, prezentirana je pravna zasnovanost u međunarodnom javnom prostoru UNa i EUa, mehanizmi diskriminativnog delovanja, kao i primena tog koncepta u procesima društvenih promena. Na taj način je ono, što je možda izgledalo kao dvosmislena ideja, učinjeno i u našem istraživačkom diskursu realno prisutnim konceptom, konkretnim i samim tim, primenljivijim u praksi koncipiranja javnih politika.
Ključne reči: intersekcionalnost, ukršteni identiteti, uvek prisutna rodna komponenta, poreklo, evolucija, vrste, diskriminišući mehanizmi delovanja, društvene promene, javne politike
Mršević Z., (2016). Intersekcionalna analiza rodnih aspekata integralne bezbednosti, 211 -226
In: Činioci integralne bezbednosti Republike Srbije
Ur: Božidar Forca Fakultet za poslovne studije i pravo. Fakultet za strateški i operativni menadžment Univerziteta „Union – Nikola Tesla“ u Beogradu
ISBN 978-86-87333-74-1 Rad u tematskom zborniku vodećeg nacionalnog značaja M41
Autorka analizira uticaj intersekcionalnosti na bezbednost. Koncept roda kao izolovane kategorije analize, evoluirao je ka konceptu roda ukrštenog sa drugim kategorijama identiteta u svrhu razumevanja specifične intersekcionalne neravnopravnosti i izloženosti bezbednosnim rizicima usled višestruke diskriminacije. Ukazuje se da je esencijalistički monolitno konstruisana kategorija rodne pripadnosti neprecizna i da netačno tretira sve žene kao homogenu grupu. Prilikom identifikovanja i analiziranja pripadnosti pojedinim nebezbednim grupama, uočavaju se one grupe žena koje pripadaju u više nebezbednih grupa, koje se nalaze u situaciji povećane ukupne nebezbednosti. U radu se analiziraju nebelačke žene, izbeglice/migrantkinje, transrodne žene i žene starije životne dobi. Preporučuje se povećano učešće žena kao akterki društvenih promena na svim nivoima.
Ključne reči: intersekcionalnost, bezbednosni rizici, višestruka diskriminacije, nebelačke žene, izbeglice/migrantkinje, transrodne žene, žene starije životne dobi
Mršević Zorica. 2015. Pravo na javno okupljanje u Srbiji – stanje i perspektive
Institut društvenih nauka, Beograd, str. 238
ISBN 978-86-7093-161-9
Ovaj tekst predstavlja odgovor na naučnu, društvenu i političku potrebu za proučavanjem jednog od osnovnih ljudskih prava današnjice, slobode mirnog okupljanja. Srbija mora da nastavi sa širenjem svojih demokratskih kapaciteta, širenjem prostora slobode a jedan od tih pravaca je sloboda javnog okupljanja. Ona nisu, i ne smeju da budu ekskluzivna privilegija samo onih koji zastupaju stavove koje podržava većina, već mnogo pre, nužna potreba marginalizovanih, nepopularnih manjinskih društvenih grupa. Analiziraju se petnaest problema s kojima se praktična primena ovog prava suočava u Srbiji danas što se detaljno dokumentuje podacima brojnih izvora, od izveštaja državnih organa, nezavisnih institucija, načnoistraživačke produkcije, međunarodnih, naučnoistraživčkih i nevladnih organizacija, do medijskih izveštaja. Pri tom se znatno iskoračuje iz dnevno političke refleksije različitih pro et contraem> političkih diskursa, stavljajući svoj akcenat na analizu postojećih međunarodno-pravnih standarda koji regulišu slobodu javnog okupljanja, naglašavajući da su ti standardi u demokratskim društvima u stalnom porastu u korist slobode okupljanja. Bazirajući se na tome, autorka iznosi niz preporuka od kojih je najvažnija donošenje novog zakona kojim bi se sloboda javnog okupljanja regulisala u skladu sa međunarodnim standardima, pre svega onih sadržanih u OEBS/ODIHR obimnom skupu dokumenata koji formiraju aquis primenljiv u svim državama članicama te organizacije.
Ključne reči: sloboda javnog okupljanja, OEBS/ODIHR standari javnog okupljanja, sindikalni portesti, parade ponosa, predizborne kampanje, odluke Ustavnog suda
Mršević Z., (2015) Measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation in Serbia for the years 2013, 2014 and 2015. str. 7 – 66.
In: Report on implementation of the Recommendation CM/Rec(2010)5 of the Committee of Ministers to member states on measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation or gender identity in Serbia for the years 2013, 2014 and 2014
Ed. Jovanka Todorovic, Labris. Belgrade. Ilga Europe, Brussels.
ISBN 978-86-86509-24-6 Rad u tematskom zborniku nacionalnog značaja M45
The author analyses hate speech as one of the major, long-term and continuous problems in the public discourse, which in some cases escalates to incitement, i.e. homophobic speech coming from political and religious leaders, as well as famous persons from the world of entertainment and arts. There are presented also issues of peer violence and rights to assembly. The documents, statements, resolutions and reports from independent institutions used for the purpose of this report include those from: the Constitutional Court, the Commissioner for Protection of Equality and Protector of Citizens; reports from NGO’s for human rights include: the Belgrade Centre for Human Rights, the Lawyers’ Committee for Human rights – YUCOM, the Helsinki Committee for Human Rights in Serbia, as well as organizations for protection of LGBT people: Labris and Gay Straight Alliance; media reports, published research, as well as some replies to letters sent by Labris which include relevant questions from a control list, seeking comments about the actions undertaken for implementations of certain measures.
Key words: Peer violence – threats to safety, Hate speech, Right to assembly, Sport, Independent institutions
Mršević Z., (2015) OEBS/ODIHR standardi regulisanja javnog okupljanja – primer Srbije. 449- 465
U: Četrdeset godina od potpisivanja helsinškog završnog akta = 40 years since the signing of the Helsinki final act
Urednice Mina Zirojević, Vesna Ćorić. Institut za uporedno pravo. Beograd.
ISBN 978-86-80186-10-8 COBISS.SR-ID 301147655 SR-ID 301147143
Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14
U ovom tekstu prezentirani su OEBS/ODIHR standardi regulisanja slobode javnog okupljanja, s obzirom na potrebu konstatovanja njihove sadržine i relevantnosti primene u Srbiji. Ono što podvlači interes za detaljnim upoznavanjem s tim standardima je činjenica višegodišnjeg kontinuiranog odstupanja u domaćoj praksi od međunarodnih standarda za slobodu javnog okupljanja a o čemu redovno izveštavaju nevladine organizacije za ljudska prava (posebno Beogradski centar za ljudska prava i Jukom), kao i nezavisne institucije, Poverenica za zaštitu ravnopravnosti, Zaštitnik građana i Ustavni sud. Interes za OEBS/ODIHR standarde koji regulišu slobodu javnog okupljanja je posebno prisutan ove, 2015. godine kada Srbija ima ulogu predsedavajuće države OEBSa. Naime, jedan od osnova kredibiliteta OEBSa je ostvarivanje liderstva na osnovu sopstvenog primera, tako da država koja predsedava OEBSom, ima podvučenu potrebu da i sama dosledno poštuje osnovne vrednosti Helsinškog finalnog akta i druge OEBS obaveze. Svrha ovog teksta je dakle, da ukaže pravce kojim bi trebalo da se kreće konačno usaglašavanje oblasti slobode javnog okupljanja sa OEBS/ODIHRovim, ali preko njih i drugim međunarodnim standardima na koje se ti standardi oslanjaju.
Ključne reči: OEBS/ODIHR standardi za slobodu javnog okupljanja, Smernice za slobodu javnog okupljanja, projekat „Posmatranje javnog okupljanja“ Misije OEBSa u Srbiji i ODIHRa
Mršević Z. 2014. Fear and how to cope with it (El miedo y cómo lidiar con él), 917- 929.
In: The many voices of oral history (Las múltiples voces de la historia oral.)
Ed., Santacana Carles, Vilanova Mercedes. Unversity of Barcelona.
ISBN: 978-84-393-9167-8
Rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja M14
The main hypothesis of the project is that story-telling is usual and everywhere known typical women’s survival tool against despair and helplessness in the given and imposed surroundings. Moreover, the essence of women’s oral histories is no more than the sum of women’s lives.Thus the main intention was not to let this War (NATO – Serbian War) to be remembered only through men’s official records documenting main stream political and military activities. Only few months after the War was over, in Belgrade based Institute of Social Science we have interviewed 110 women, collecting women’s stories, containing women’s memories and experiences during the War as an authentic, excellent document of the War watching from the women’s point of view, by the women’s eyes. With collecting them we pursued our main aim that was to justify and legitimize the women’s lives lived in the War. The War was for women painful paths of changes and learning, where they lived between stresses and perception. But when women are those who create peace the simple truth becomes apparent, that the costs of war are always higher than its benefits. It is easier in the name of life to reject the term of defense of human rights by killing and war destruction. “Us” here are women in Serbia and our/their memories on NATO air campaign in 1999, while, “them” are men and their official history. Historical facts are nor denied neither ignored, but rather, added with women’s memories on their private, everyday lives, problems, fears and activities of that period.
Keywords: women’s War memories, NATO bombing, fear, activities, story telling against silence
Zorica Mršević, 2014. O Strategiji prevencije i zaštite od diskriminacije / On Strategy of prevention and protection against violence.
In. Temida, vol 17, 2: 45-64.
Viktimološko društvo Srbije. Beograd.
ISSN : 1450-6637 DOI: 10.2298/TEM1402045M COBISS.SR-ID 140099335
Vodeći časopis nacionalnog značaja M51
Tekst prezentira pravnu i političku prirodu Strategije prevencije i sprečavanja diskriminacije, kao samoobavezujućeg obećanja države građanima da će ostvariti određene ciljeve u smislu poboljšanja i unapređivanja stanja u oblasti eliminacije diskriminacije iz društvenog života. Cilj izlaganja je ukazivanje na one faktore koji su neophodni da bi Strategija bila efikasna protiv kulture netolerancije, i uočavanjem kojim aktivnostima državnih organa i organizacija civilnog društva kultura netolerancije biti zamenjena kulturom jednakih mogućnosti i uvažavanja, identifikovanje kakvi i čiji napori će u praksi biti neophodni radi sprečavanja i iskorenjivanja diskriminacije, naročito one prema nepopularnim društvenim grupama. Navode se kategorije koje se štite od diskriminacije (žene, LGBT osobe, osobe sa invaliditetom, Rome, starije osobe, decu, izbeglice, nacionalne manjine, interno raseljena lica i druge ugrožene migrantske grupe, zaštita od diskriminacija na verskoj osnovi i od diskriminacije lica čije zdravstveno stanje može biti osnov diskriminacije).
Ključne reči: Strategija prevencije i sprečavanja diskriminacije, razlozi i podsticaji za donošenje, primena, monitoring
Mršević Z., (2013). Nediskriminativno obrazovanje: utopija, nekstopija, ili realnost, 233-240. / Education free of discrimination: utopia, nextopia or reality
Ed.: V. Vukotić, Obrazovanje i razvoj. Institut društvenih nauka, Beograd.
ISBN 978-86-7093-144-2 COBISS.SR-ID 198449676
U tekstu se analiziraju pravci nediskriminativnog obrazovanja kao sve neophodnijeg sredstva protiv netolerancije i nasilja prema svima koji se percipiraju kao „drugi“ ili „različiti“, što su vrlo jasno ispoljeni stavovi mladih, stečeni i podržani u obrazovnom sistemu. Polazi se od osnovne pretpostavke da je nediskriminativno obrazovanje jedan od aduta razvoja dok sadašnje stanje predstavlja kočnicu razvoja i generator socijalnih razlika u društvu. Obrazovni sistem budućnosti mora denuncirati negativne posledice diskriminacije, nasilja i netrpeljivosti prema drugima i drugačijima umesto što ih podržava, ili unedogled odlaže nekstopično čekajući „pravi trenutak“, čime se propušta šansa da se novim generacijama otvore vrata jednog boljeg društva. Prezentiraju se i istraživački, institucionalni pa i oni predlozi koji možda danas izgledaju kao utopistički, za promenu takvog stanja. Identfikuju se načini uspostavljanja jednog obrazovnog sistema u kome se drugost i različitost ne bi doživljavala kao pretnja tradiciji i negativan uticaj sa strane. Od toga će profitirati ne samo sada diskriminisane grupe već svi, jer što je više različitih to će naša međusobna korist biti veća.
Ključne reči: nediskriminativno obrazovanje, beskućništvo, homofobija, izolacija, nekstopija, institucionalo inicirane promen, porodične promene
Mršević Z., (2013) Zaštita rodne ravnopravnosti, Zaštita prava transseksualnih osoba, Zaštita od rasizma i antiromskih aktivnosti, 63 -107
In. Praktični uvod u Evropske standarde protiv diskriminacije
Ed., Stefan Purner,
IRZ-Deutsche Stiftung fur internationale rechtliche Zusammenarbeit, Nemačka fondacija za međunarodnu pravnu saradnju, Beograd.
U ovom tekstu autorka analizira presude Ervropskog suda za ljudska prava u Strazburu koje se odnose na zaštitu rodne ravnopravnosti, zaštita prava transsksualnih osoba i zaštitu od rasizma i antiromskih aktivnosti . Sva tri tematska poglavlja obrađena su s obzirom na isticanje zaštićeni pravnih vrednosti, značaj zaštite tih pravnih vrednosti u regionu, uz prezentiranje informacije o slučajevima, tj faktičkim događajima na koje se odnose presude, kao i pravnom značaju slučajeva u svetlu promena pravni shvataja, tj onoga šta te presude donose kao novinu, uz rezime najvažnijih činjenica slučajeva.
1. Mršević Z., (1998): Incestuirane invalitkinje. U: A. Savić Od zanemarivanja i lišavanja do zlostavljanja i nasilja, 130-134. Beograd, Zavod za cerebralnu paralizu.
2. Mršević Z., (2000): Filthy, old and ugly, Gypsy women from Serbia. Ed. by Adrien Katherin Wing, Global Critical Race Feminism, 160-175. New York University Press, New York, London.
3. Mršević Z., (2002): Romkinje u Srbiji: Antropologija nasilja. Ed: Elena Gapova, Rodna istorija Istočne Evrope, 210-227. Minsk, Evropski humanitaran Univerzitet, Centar za studije roda.
4. Mršević Z., (2002), Ka društvenom modelu invaliditeta kao uslovu za poštovanje ljudskih prava invalidnih lica, Ljudska prava, Beograd, Biro za ljudska prava Savezne Republike Jugoslavije, vol 1, 7-8:27-45.
5. Mršević Z., (2004), Društveni model tretiranja invaliditeta, Pravni život, vol. 53, 10: 847-866, YU ISSN 0350-0500 UDK 34 (497.11)(05), vol: LIV
6. Mršević Z., (2004), Parametri rodne analize romske zajednice u periodu tranzicije, Prava čoveka, vol. 3, 3-4:9-23.
7. Mršević Z., (2008), Dvostruka diskriminacija invalitkinja kao marginalizovane grupe žena, (srp 41-52, eng 43-56) Ed: P. Teofilović. Ombudsman protiv dvostruke diskriminacije žena (Ombudperson against double discrimination of women) Novi Sad, Pokrajinski Ombudsman.
ISBN 978-86-907911-4-9
COBISS. SR-ID 229587975
8. Mršević Z., (2009), Religijsko obrazovanje u vremenima krize (161 – 170), Ur. Veselin Vukotić. Kriza i globalizacija. Beograd, Institut društvenih nauka.
ISBN 978-86–7093–29-9
9. Mršević Z., (2009), Toledo vodeći principi u verskoj nastavi, Pravo i politika, vol. 2, 1-2:27-41.
Fakultet za evropske pravno-politi;ke studije Novi Sad – Sremska Kamenica
ISSN 1820-7529
UDK 34 (32)
10. Mršević, Z., (2009), Pravni život, vol. 58, 14:445-459, Proces „Toledo“ i religijski pluralizam u sekularnoj državi
UDK 34 (497.11)(05)
YU ISSN 0350-0500
11. Mršević, Z., (2009), Religija i tolerancija, vol. 7, 12:257-271, Religijsko obrazovanje i proces „Toledo”
UDK: 37.014.523(4)
12. Mršević Z., (2010), Pravni položaj crkava i verskih zajednica i sticanje svojstva pravnog lica, 39-53
Мeđunarodni standardi o slobodi izražavanja verskih uverenja, Zaštitnik građana, Beograd
ISBN 978-86-87945-04-3
COBISS.SR-ID 178566668
13. Mršević Z., (2010), Iskustva Zaštitnika građana u borbi protiv diskriminacije osoba sa invaliditetom, 59-70, Ed: Jovica Trkulja, Centar za unapređenje pravnih studije, Beograd
ISBN 978-86-7546-054-1
COBISS.SR-ID 173354764
14. Mršević Z., (2011), Internacionalni aspekti religijskih sloboda 121 – 141, Ed. M. Sitarski, Iščekujući Evropsku uniju: Stabilizacija međuetničkih i međureligijskih odnosa na Balkanu. Beogradska otvorena škola, Beograd
ISBN 978-86-83411-51-1
COBISS.SR-ID 183791884
15. Mršević Z., (2012), Institucionalni odgovor na starenje stanovništva u Srbiji, 194 – 201
Ed: V.Vukotić, Stanovništvo i razvoj. Institut društvenih nauka, Beograd.
ISBN 978–86–7093–140-4
16. Mršević Z., (2012), Uloga Zaštitnika građana u zaštiti prava osoba sa invaliditetom, 75 – 82
Ed, Ed., Trkulja J., Rakić B., Tatić D., Zabrana diskriminacije osoba sa invaliditetom, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Nacionalna organizacija osoba sa invaliditetom Srbije
ISBN 978 – 86 – 519 -1231-6
COBISS.SR-ID 189783308
17. Mršević Z., (2012), Položaj osoba sa invaliditetom kao korisnika ustanova za smeštaj starih, 239 – 247
Ed, Ed., Trkulja J., Rakić B., Tatić D., Zabrana diskriminacije osoba sa invaliditetom, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Nacionalna organizacija osoba sa invaliditetom Srbije
ISBN 978 – 86 – 519 -1231-6
COBISS.SR-ID 189783308